సీత కుశలవులనె కొడుకులం గనియె...-

పద్నాలుగేళ వనవాసం, రావణాసురుడి సంహారం తరువాత సీతారాములు లక్ష్మణసమేతులై, హనుమంతుడు, విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు తదితరులు అనుసరించగా, అయోధ్యలోకి అడుగుపెట్టారు.

-  స్వామి జ్ఞానదానంద

పద్నాలుగేళ వనవాసం, రావణాసురుడి సంహారం తరువాత సీతారాములు లక్ష్మణసమేతులై, హనుమంతుడు, విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు తదితరులు అనుసరించగా, అయోధ్యలోకి అడుగుపెట్టారు.భరతశత్రుఘ్నులు సహా అయోధ్యవాసులు పండగ చేసుకున్నారు. వశిష్ఠాది మహర్షుల ఆధ్వర్యంలో శ్రీరాముడికి మహారాజుగా పట్టాభిషేకం జరిగింది. రామచంద్రుడు తండ్రిలా ప్రజల్ని కాపాడుతూ రాజ్యాన్ని పాలించసాగాడు. అలాంటి రామచంద్రమూర్తిని 'రాజర్షి చరితుండును, నిజధర్మ నిరతుండును, ఏకపత్నీ వ్రతుండును, సర్వలోక సమ్మతుండును...' అని కీర్తిస్తూ, అయోధ్యను రాజర్షిలా పరిపాలించాడని తెలుగు భాగవతంలో పోతనామాత్యులు అభివర్ణించారు. ప్రజలకే కాదు, బంధుమిత్రులకు, ఋషులకు కూడా ఆ రఘురాముడు ప్రియతముడయ్యాడు. ఇలా కొంత కాలం గడిచాక ఒకరోజు రాజ్యంలోని విశేషాలను స్వయంగా తెలుసుకోవటం కోసం ఆ రామచంద్ర ప్రభువు మారువేషంలో తిరుగుతున్నాడు. ఆ నడిరేయి అయోధ్యలోని ప్రజల్లో ఒకడు భార్యతో జగడమాడుతున్నాడు. తనతో చెప్పకుండా బయటకు వెళ్ళి వచ్చిన భార్యపై కోపగించుకుంటూ 'పరాయివారింట్లో ఉండి వచ్చిన భార్యను ఏలుకోవటానికి నేనేమైనా ఆ వెర్రి రాముడినా?' అని ఎద్దేవా చేశాడు. ఆ సందర్భాన్ని గుర్తుచేస్తూ పోతనామాత్యులు...

నాలకించి మరియు నా మాట చారుల

వలన జగములోనఁ గలుగఁ దెలిసి

సీత నిద్రవోవఁ జెప్పక వాల్మీకి

పర్ణశాలఁ బెట్టఁ బనిచె రాత్రి

'లోకమంతా కూడా ఆ విషయాన్ని కోడై కూస్తుందని చారుల ద్వారా తెలుసుకున్నాడు. ఆదమరచి నిద్రపోతున్న సీతకు ఆ సంగతి ఏదీ చెప్పక రాత్రికి రాత్రి ఆమెను వాల్మీకి ఆశ్రమంలో దిగబెట్టి రమ్మని శ్రీరాముడు ఆజ్ఞాపించాడు' అని విస్పష్టం చేశారు.