લૉર્ડ ઑફ રિધમ એક ને અજોડ બરજોર લૉર્ડ

સંગીતને વરેલા આ પારસીપરિવારના ત્રણ સભ્યોનાં હિંદી સિનેમાસંગીતમાં અદ્વિતીય પ્રદાન છે. પિતાએ પચ્ચીસ હજાર ગીતોમાં વિવિધ વાદ્યો વગાડ્યાં, નાના દીકરાએ અઢાર હજાર ગીતોને યાદગાર બનાવ્યાં તો મોટા પુત્રએ પાંચ હજારથી વધુ ગીતોમાં મ્યુઝિક એરેન્જર તરીકે અભૂતપૂર્વ સેવા આપી. ‘દાદાસાહેબ ફાળકે એવૉર્ડ’થી સમ્માનિત આ ત્રણ વાદ્યકારોની સુરીલી સફર પર એક નજર.

- અજિત પોપટ

૧૯૫૭-૧૯૫૮ની વાત છે. પોતાના ૧૯ વિશિષ્ટ ઢોલકવાદનથી દત્તારામ સંગીતકાર શંકર-જયકિશનનો રિધમ એરેન્જર બની ગયેલો. એ દિવસોમાં મોબાઈલ ફોન તો ઠીક, લૅન્ડલાઈન ફોન પણ બહુ ઓછા હતા. કોઈ ગીતનું રેકૉર્ડિંગ હોય ત્યારે સંગીતકારો પોતપોતાના સહાયકો મારફત જરૂરી વાઘકારોને બોલાવી લેતા.

હૃષીકેશ મુખરજી નિર્દેશિત ફિલ્મ અનાડી (રાજ કપૂર-નૂતન)ના એક ગીતનું રેકૉર્ડિંગ કરવાનું હતું. મોટે ભાગે એ ગીત હતુંઃ વો ચાંદ ખિલા, યે તારે હંસી યહ રાત અજબ મતવાલી હૈ.. ગીતના રેકૉર્ડિંગ માટે દત્તારામ એક પારસી સંગીતકારને ઘરે રેકૉર્ડિંગની જાણ કરવા ગયેલો. એ પારસી સાજિંદો ડઝનબંધ વાજિંત્રો વગાડવામાં નિપુણ ગણાતો.

બન્યું એવું કે આ હસમુખા પારસી બાવાની તબિયત સારી નહોતી અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ એ આરામ કરતો હતો. વાતવાતમાં એણે દત્તારામને કહ્યું: ‘મેરે છોટે ભાઈ કો લે જા, તુમ્હારા કામ હો જાયેગા..’ દત્તારામ જરૂર અવઢવમાં હશે, કારણ કે એણે છોટે ભાઈને ક્યારેય કોઈ વાદ્ય વગાડતાં સાંભળ્યો નહોતો. શંકર-જયકિશનને વાત કેવી રીતે ગળે ઉતારવી? આ અવઢવ સાથે એ પેલા છોટે ભાઈને રેકૉર્ડિંગમાં લઈ ગયો. જયકિશને છોટે ભાઈને ડ્રમ-સેટ પર કંઈ વગાડવાનું સૂચન કર્યું. છોટે ભાઈએ જે રીતે ડ્રમ પર સ્ટિક દ્વારા ટંકાર કર્યો, એ સાંભળીને હાજર રહેલા તમામ સાજિંદા મુગ્ધ થઈ ગયા. આ છોટે ભાઈ એટલે બરજોર લૉર્ડ. પિતા કાવસ લૉર્ડ અને મોટા ભાઈ કેરસી લૉર્ડની જેમ બરજોરે પહેલા જ રેકૉર્ડિંગથી સિક્કો જમાવી દીધો!

પછી તો રાતોરાત ફિલ્મસૃષ્ટિમાં એ યુવાન દાદુ રિધમ પ્લેયર તરીકે જાણીતો થઈ ગયો. ગુરુ દત્તની હિટ ફિલ્મ ચૌદહવી કા ચાંદથી શરૂ કરીને સંગીતકાર રવિ સાથે અડધો ડઝન ફિલ્મોમાં બરજોરે પોતાની કળા ગીતોને હિટ કરવામાં અજમાવી. એ પછી તો ફિલ્મસંગીતના સુવર્ણ યુગના તમામ સંગીતકારો સાથે એણે ઢગલાબંધ ગીતો વગાડ્યાં. ૧૯૫૮થી શરૂ કરીને ૧૯૮૮માં સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ લીધી ત્યાં સુધીમાં આ પારસી બાવાએ અઢાર હજાર યાદગાર ગીતોમાં પોતાનાં કાંડાંની કમાલ દેખાડી હતી. ફિલ્મસંગીતમાં દત્તારામનો દત્તુ ટેકો હિટ નીવડ્યો તેમ આ પારસી બાવા બરજોર લૉર્ડનો લૉર્ડે ટચ જાદુઈ ગણાતો.

આ દાદુ કલાકાર બરજોર લૉર્ડ પોતાના જાદુઈ સ્પર્શ વિશે તથા સંગીતસફર વિશે ચિત્રલેખા સાથે મોજીલી વાતો માંડે છે. ઉદવાડામાં વસતા અને બજીના હુલામણા નામે ઓળખાતા બરજોર કહે છેઃ