తెలుగు భాషా వికాసం

అమ్మ ప్రేమలా స్వచ్చమైనది చిన్నారుల నవ్వులా అచ్చమైనది అమృతం కంటే తీయనైనది. అందమైన మన తెలుగు భాష

- జయసూర్య

తెన్గు జగాన పుట్టుటది యే ప్రాగ్జన్మ సంస్కారమో" అన్నారు ఆశ చక్రవర్తి బులుసు వేంకట రామమూర్తి. జైన, బౌద్ధ ప్రాచీన సాహిత్యమంతా ఒకప్పటి వ్యవహార భాష అయిన ప్రాకృతంలోనే ఉంది. తెలుగు రాజులైన శాతవాహనులు ప్రాకృతంలో ఎన్నో రచనలు చేసారు. వివిధ కవులు సేకరించిన 'గాథా సప్తశతి'గా చేకూర్చారు. కానీ ఒకానొక కాలంలో గ్రాంథిక భాషావాదులు వ్యవహార తెలుగుభాషని అపభ్రంశమని, గ్రామ్యమని నిరాకరించినట్టే, ప్రాకృత భాష కూడా ఈసడించబడింది. జనసామాన్యానికి అర్థమయ్యే భాష, సజీవంగా కవిత్వం ఉట్టిపడే భాషగా హాలుని వంటి రాజ కవులు ప్రాకృతం అభిమానించి, ఆదరించి ప్రోత్సహించారు. క్రీ.పూ. 225 నుంచి శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకులు, బృహత్సలాయనులు, శాలంకాయనులు, ఆనంద గోత్రికులు, విష్ణుకుండినులు, పల్లవ రాజులు క్రీ.శ.600 వరకు రాజభాషగా ప్రాకృతం విలసిల్లింది. రాజభాష, శాసన భాషగా క్రీపూ.2వ శతాబ్దం నుంచి క్రీ.శ.550 క్రీ.శ 200 ష రేనాటి చోళరాజుల కాలంలో తెలుగు, రాజభాష అయిన ప్రాచీన చరిత్ర వెలుగు చూసింది. శాసనాలు తెలుగులో ఉన్నా ప్రాకృత, సంస్కృత పదాలు కలిసి పశ్చిమ చాళుక్య రాజుల కాలంనాటి వరకు తెలుగు రాజభాషగా శాసనాలు వెలుగు చూసాయి. కానీ బ్రిటిష్ వలసవాద భాషా దృక్పథం కారణంగా ప్రాకృతం వైపు దృష్టి సారించకపోవడంతో, తెలుగు భాషా మూలాలు మరుగున పడటం నిర్వివాదాంశం. ముఖ్యంగా తెలంగాణ సీమలో శాతవాహన రాజుల కాలంలో ప్రాకృత రచనలలో ఇప్పుడు మనం వాడే తెలుగు పదాలు జన వ్యవహారంలో కలిసిపోయాయి. దురదృష్టవశాత్తు తెలుగు భాషావేత్తలు, పండితులు, భాషా కోవిదులు ప్రాకృతం పట్టించుకోలేద