શતાયુ ‘કુમાર’ને અનોખી-ચિરંજીવ ખેત

એક સામયિક એકસો વર્ષ પૂરાં કરે અને એ સામયિકની શતાબ્દી-સફર દરમિયાનના વિશેષ લેખો અલગ રીતે ગ્રંથસ્થ થાય એ તો ‘સોને પે સુહાગા’ જેવું થયું કહેવાય. સુરતના ‘લાતીર્થ’ ટ્રસ્ટે ‘કુમાર’ સામયિકના શિલ્પ-સ્થાપત્ય-કળા-કસબ વિષયક અંકોનાં પાંચ પુસ્તક તૈયાર કર્યાં છે. કોઈ સામયિક પર આવા દળદાર ગ્રંથ પ્રકાશિત થાય એ ગુજરાતી પ્રજા ગર્વ લઈ શકે એવી વિરલ સાંસ્કૃતિક ઘટના છે.

- અરવિંદ ગોંડલિયા

કળાગુરુ રવિશંકર રાવળ સ્થાપિત કુમારના શતાબ્દી વર્ષની ઉજવણી આ પ્રસંગે સુરતની કલાતીર્થ સંસ્થાએ એક અનોખી ભેટ અર્પણ કરી છે. આ ભેટ એટલે કુમાર સામયિકમાં પ્રકાશિત થયેલાં શિલ્પ-સ્થાપત્યચિત્રકામ અને કળા-કસબ વિશેનાં લેખ-ચિત્રોના સંગ્રહનાં પાંચ પુસ્તક. કળાગંગોત્રીનું આ પંચામૃતનું હવે કળારસિકો પાન કરી રહ્યા છે. આ ગ્રંથ તૈયાર કરવા લેખ-ચિત્રોની પસંદગી કરી છે કળાતજ્ઞ નિસર્ગ આહીરે. કુમારઃ એક સદીની કળાયાત્રામાં શિલ્પ-સ્થાપત્ય-ચિત્રકળા અને કળા-કસબને આવરી લેતું ૧૬૭૪ પૃષ્ઠમાં ફેલાયેલું દસ્તાવેજીકરણ એ ગુજરાતી સાહિત્ય અને ભારતીય કળાજગતમાં પણ વિરલ ઘટના છે.

રમણિક ઝાપડિયા: ગુજરાતી ચેતનાને રળિયાત કરનાર 'કુમાર'ની કળાસમૃદ્ધિ સંકલિત સ્વરૂપે લોકો સુધી પહોંચાડવાનું સપનું સાકાર થયું.