વિશ્વનું સૌથી જૂનું માનવસર્જિત બંદરગાહ લોથલ ફરી થઈ રહ્યું છે જીવંત

હડપ્પા સંસ્કૃતિ સમયના એક મહત્ત્વના વ્યાપારી કેન્દ્ર સમા લોથલ બંદરમાં બની રહેલું દેશનું પ્રથમ અને વિશ્વનું સૌથી મોટું ‘નૅશનલ મેરિટાઈમ હેરિટેજ મ્યુઝિયમ’ આશરે ૫૦૦૦ વર્ષ પહેલાંના ઈતિહાસ અને ગૌરવને કરશે ઉજાગર.

- જયેશ દવે (લોથલ)

ધોલેરાથી થોડે દૂર સરગવાડા ગામે અત્યારે ધમાધમી છે. નવા રસ્તા બની રહ્યા છે, પાણીની પાઈપલાઈન નખાઈ રહી છે, પાવર ટ્રાન્સમિશનની લાઈનનું કામ પણ ચાલુ છે.

ધોલેરા નામ પડે એટલે બધાની આંખ સામે ગુજરાતના સૂચિત સ્માર્ટ સિટીનું દશ્ય આવી જાય, પણ ના, અહીં એ ભવિષ્યના શહેરી આયોજનની વાત કરવી નથી. અહીં તો દેશના ભવ્ય ભૂતકાળનો ઈતિહાસ નવેસરથી ઉજાગર કરનારી ઘટનાની વાત છે.

આજથી પાંચેક હજાર વર્ષ પૂર્વે ગુજરાતના એક ખૂણે માત્ર સ્માર્ટ નહીં, પરંતુ એ જમાનાના હિસાબે સ્માર્ટેસ્ટ કહી શકાય એવું એક પોર્ટ સિટી હતું. એ સમયે અહીં ૨૬થી વધુ દેશો સાથે વ્યાપાર ચાલતો. વિશ્વના સૌથી જૂના માનવસર્જિત ડૉકયાર્ડ એટલે કે બંદરગાહ એવું આ શહેર પોતાની ભવ્ય અસ્મિતા સાથે પુનઃ જીવિત થઈ રહ્યું છે. આ શહેર એટલે લોથલ. ભારત એક સમયે જેની માટે જગજાણીતું હતું એ એના સમુદ્રી વેપારવારસાની સ્મૃતિ તાજી કરતું નૅશનલ મેરિટાઈમ હેરિટેજ કૉમ્પ્લેક્સ મ્યુઝિયમ અત્યારે લોથલમાં આકાર લઈ રહ્યું છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને વિશ્વના આ સૌથી જૂના માનવસર્જિત બંદરગાહ અને સદીઓ પહેલાંની પ્રજાના હુન્નરને લોકો સામે મૂકવાનો વિચાર આવ્યો. આ વિચારને આધારે અમદાવાદથી ૮૦ કિલોમીટર દૂર ધોળકા તાલુકામાં આવેલા લોથલ ખાતે દેશનું આ પ્રથમ નૅશનલ મેરિટાઈમ હેરિટેજ કૉમ્પ્લેક્સ મ્યુઝિયમ તૈયાર થઈ રહ્યું છે.