ઘર એટલે ધરતી પરનું સ્વર્ગ

સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ અર્થાત્ ‘યુનો’ દર મહિને જાત-ભાતના દિનોની ઉજવણી કરે છે. ઑક્ટોબરના પ્રથમ સોમવારે આવશે ‘વર્લ્ડ હૅબિટાટ ડે’. આદિમકાળથી અત્યાર સુધી માનવી અવનવા સ્થળે, અવનવી પરિસ્થિતિમાં દરેક જાતના અનુકૂલન સાધીને પોતાનો આશિયાનો બનાવતો રહ્યો છે. એ પ્રત્યે જાગૃતિ આણવા આ દિવસ જુદા જુદા થીમ સાથે ઊજવાય છે. આજે એ વિશે થોડી ચિત્ર-વિચિત્ર જાણકારી મેળવીએ.

- નિતુલ ગજ્જર (વડોદરા) । ઉમંગ વોરા (મુંબઈ)

મનને શાંતિ આપે, તનને આરામ આપે, પરિવારને છત આપે અને તમામ પ્રકારની પરિસ્થિતિ સામે રક્ષણ આપે એવી જગ્યા એટલે ઘર. દરેક જીવ માટે વસવાટની જગ્યા અત્યંત મહત્ત્વની હોય છે, કારણ કે એ જીવનનો આધાર છે. એક પરિવાર વસે એને ઘર કહીએ અને એકથી વધુ પરિવારોના વસવાટને વસાહત અથવા ગામ કહીએ. સામાન્ય રીતે લોકો પોતાના પરિચિત અને પ્રિયજનોની નજીક વસવાનું પસંદ કરે છે, જેથી સમુદાયની ભાવના મજબૂત બને અને જીવન વધુ આનંદમય બને.

વસવાટલાયક જગ્યાઓનું મહત્ત્વ સમજાવવા, એની વિશેષતા વિશે જાણકારી આપવા અને દરેક વ્યક્તિને માથે છત હોવાના મૂળભૂત માનવીય અધિકાર વિશે જાગૃતિ ફેલાવવા દર વર્ષે ઑક્ટોબરના પ્રથમ સોમવારને વર્લ્ડ બિટાટ ડે (વિશ્વ વસવાટ દિન) તરીકે ઊજવવામાં આવે છે. યુનાઈટેડ નૅશન્સે ૧૯૮૫માં આ દિવસની શરૂઆત કરી હતી, પરંતુ પ્રથમ ઉજવણી ૧૯૮૬માં થઈ, જેનો થીમ હતો શેલ્ટર ઈઝ માય રાઈટ (ઘર અથવા આશ્રય મારો અધિકાર છે). ત્યારથી દર વર્ષે વિવિધ થીમ્સ સાથે આ દિવસ ઊજવાય છે, જેમ કે શહેરી વિકાસ, આબોહવા પરિવર્તન અને અસમાનતા, વગેરે. ભીડભાડવાળાં શહેરો ઉપરાંત વિશ્વમાં ઘણી અનોખી વસાહતો છે, જ્યાં લોકો આપણી કલ્પના બહારના વાતાવરણમાં વર્ષોથી વસી રહ્યા છે. આવી કેટલીક અદ્ભુત વસાહતો વિશે જાણીએ...

આકાશ સાથેનું અનોખું જોડાણ

ભારત સહિત વિશ્વના ઘણા દેશોમાં રિસોર્ટ્સ કે ફાર્મ હાઉસમાં ટ્રી હાઉસ જોવા મળે છે. આ કૃત્રિમ ઘરો જમીનથી ૧૫ ફૂટ જેટલાં ઊંચાં વૃક્ષો પર બનાવવામાં આવે છે અને એમાં ઘણાં તો અંદરથી અત્યંત વૈભવી હોય છે, પરંતુ આવાં ઘરોમાં રોકાણ મોંઘું પડે છે, કારણ કે વૃક્ષ પર ઘરનું બાંધકામ અને તેની જાળવણી સરળ નથી. એની સામે વિશ્વના કેટલાક આદિવાસી સમુદાયો માટે વૃક્ષઘરો જીવનનો અભિન્ન ભાગ છે.