મોટા દેશોની દશા અધ્ધર... એ સામે ભારત બહેતર-સધ્ધર

શ્રીલંકાનું આર્થિક-રાજકીય-સામાજિક ઉઠમણું જગતઆખાએ જોયું, પાકિસ્તાનની દશા પણ સૌની સામે છે. આ દેશો નબળાં અને બિનવિકસિત રાષ્ટ્રોની કૅટેગરીમાં આવે, પરંતુ અત્યારે વૈશ્વિક સંજોગો જે પ્રમાણે આકાર લઈ રહ્યા છે એમાં તો અમેરિકા, બ્રિટન, ચીન તથા યુરોપિયન યુનિયનના સંપન્ન દેશોની આર્થિક દશા પણ કથળી છે. આ બધામાં આશ્વાસન લેવું હોય તો આપણા ભારતનું ચિત્ર ઘણેખરે અંશે સાનુકૂળ અને આશાસ્પદ લાગે છે.

- જયેશ ચિતલિયા

અમેરિકા રિસેશનના આરે ઊભું છે અથવા સતત એની તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. અમેરિકામાં નોકરીની ગંભીર સમસ્યા ઊભી થઈ છે, ફુગાવો ચાર દાયકાના રેકૉર્ડબ્રેક સ્તરે છે, વ્યાજવધારો છેલ્લા કેટલાક સમયથી સતત ચાલુ રહ્યો છે. ફુગાવાને ડામવા આ વરસે યુએસએમાં સવા બે ટકાનો વ્યાજવધારો થઈ ચૂક્યો છે. હંગેરીમાં ૮.૩૫ ટકાનો, બ્રાઝિલમાં ચાર ટકાનો, કેનેડામાં ૨.૨૫ ટકાનો, ઑસ્ટ્રેલિયામાં સવા ટકાનો, સાઉથ કોરિયામાં સવા ટકાનો, યુકેમાં એક ટકાનો વ્યાજવધારો થયો છે, યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા પણ વ્યાજવૃદ્ધિ કરવામાં આવી છે.

આ તમામ દેશો મોંઘવારીના દાનવથી પીડાઈ રહ્યા છે, જેને કારણે એમનાં અર્થતંત્ર ડામાડોળ થતાં રહ્યાં છે, ખાસ કરીને કોરોના સમયથી ઘણાં રાષ્ટ્રોનાં અર્થતંત્ર ખાડે ગયાં છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ એમાં ઘી ઉમેરાતું ગયું. આની સામે ભારતમાં આ વરસે ૯૦ બેસિસ પૉઈન્ટની વ્યાજવૃદ્ધિ થઈ છે અને ઓગસ્ટના પ્રથમ સપ્તાહમાં વધુ ૩૦થી ૩૫ બેસિસ પૉઈન્ટનો વધારો માથે ઊભો છે. નવાઈની વાત એ છે કે ચીન અને જપાને હજી કોઈ વ્યાજવધારો કર્યો નથી.

ચીન તો અત્યારે કોવિડના પુનઃ આક્રમણથી વધુ ખરાબ સંજોગોનો સામનો કરી રહ્યું છે. યુરોપિયન યુનિયન પણ મુશ્કેલીમાં હોવાના અહેવાલ છે. ગ્લોબલ આર્થિક નિષ્ણાતો તો ત્યાં સુધી કહે છે કે અમેરિકામાં રિસેશન આવતાં પહેલાં ચીન અને યુરોપિયન યુનિયનમાં આવવાની શક્યતા વધુ છે.

રિસેશન કોને ગણાય?