વામા-વિશ્વ ગાર્ડનિંગ

બોનસાઇઃ મોટાં કદનાં વૃક્ષોની નાની આવૃત્તિ

- હેતલ ભટ્ટ

બોનસાઇ છોડ ઉગાડવાની જાપાની કળા છે અને તે તેના આકારને લઈને ખૂબ લોકપ્રિય છે. જે રીતે મિયાવાકી જંગલો જાપાનની દેન છે, એ જ રીતે બોનસાઇ પણ બાગકામમાં જાપાનની દેન છે. બોનસાઇમાં એક નાના કૂંડામાં જુદાં-જુદાં ફૂલછોડ ઉગાડી શકાય છે. હવે આ વાત વાંચીને સહજ રીતે એવો પ્રશ્ન થાય કે કોઈ પણ કદના કૂંડામાં કોઈ પણ આકારનાં ફૂલછોડ ઉગાડી જ શકાય એમાં નવું શું છે, પણ બોનસાઇમાં નાવીન્ય એ છે કે મોટાં-મોટાં વૃક્ષોને પણ એક નાના કૂંડામાં ઉગાડવામાં આવે છે અને તે પણ તેનાં રંગ-રૂપ, આકાર જાળવીને. ઉદાહરણ તરીકે લીમડો મોટું કદાવર વૃક્ષ છે. તેને વિકસવા માટે મોટી જગ્યાની જરૂર પડે છે, પરંતુ બોનસાઇમાં આ જ લીમડાના વૃક્ષને છોડનું સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે અને તે પણ એક નાના કૂંડામાં. બોનસાઇ ઘરની અંદર પણ રાખી શકાય છે અને ઘરની બહાર પણ. જોકે તેનું જતન કરવું ખૂબ મહત્ત્વનું બની રહે છે. ઘણા લોકોને બોનસાથી ખૂબ આકર્ષાતા હોય છે. તેથી તેની કિંમત પણ સો-બસોથી લઈને હજારોમાં જતી હોય છે.