વિશ્વ હાસ્ય દિવસે તો ચાલો, ચપટીક હસીએ!

આ વાદળાં આપણા નગરમાં ઘૂસી નહીં શકે....".

- હર્ષદ પંડ્યા ‘શબ્દપ્રીત’

હિન્દી સાહિત્યના નંબર વન વ્યંગકાર હિરશંકર પરસાઈ લખે છે કે, આયુર્વેદમાં એવું માનવામાં આવે છે કે જેની પાચનશક્તિ સારી હોય એ જ ખુલ્લા મને હસી શકે છે, એ જ ખડખડાટ હસી શકે છે. સાથે-સાથે એ સ્પષ્ટતા પણ કરે છે કે જેને ડાયેરિયા જેવું હોય એણે ખડખડાટ હસવું નહીં.

હસવા ઉપર GST શરૂ થયો નથી ત્યાં સુધી સ્વસ્થ અને તંદુરસ્ત માણસે દરરોજ હસતાં રહેવું જોઈએ. આ વાતને બીજી રીતે પણ કહી શકાય કે માણસે સ્વસ્થ અને નીરોગી રહેવું હોય તો એણે ‘હાસ્યમ્ શરણમ્ગ ચ્છામિ’ સૂત્રને જીવનમાં ઉતારવું જોઈએ.

કહેવાય છે કે અંધારાંના બોગદામાંથી તમે પસાર થાઓ ત્યારે જ તમે સૂર્યનો પ્રકાશ પામી શકો છો. હાસ્યનું પણ એવું જ કહી શકાય. માણસ યાતના, વેદના કે કરુણામાંથી પસાર થાય એ પછી જ એનામાં હાસ્ય અસલી હાસ્ય સો ટચના સોના જેવું કિંમતી હાસ્ય પ્રગટી શકે છે. યાતના કે કરુણાની કૂખે જ હાસ્યનો જન્મ થતો હોય છે. આ સંદર્ભે એક સરસ મજાનું દૃષ્ટાંત યાદ આવે છે : કોઈ એક નિગ્રોને (જેને અમેરિકાના લોકો ‘કાળિયા’ તરીકે ઓળખે છે એને) એક જણે પ્રશ્ન પૂછ્યો : ‘ધારી લે કે તને અમેરિકાનો પ્રેસિડેન્ટ બનાવવામાં આવે તો સૌથી પહેલું કામ તું કયું કરે?' થોડું વિચાર્યા પછી નિગ્રોએ જવાબ આપ્યો, ‘સૌથી પહેલાં તો હું વ્હાઇટ હાઉસનું નામ બદલાવી નાખું.’ આનો સંકેતાર્થ એ થયો કે બ્લૅક સ્ક્રિન લોકોને ‘વ્હાઇટ’ શબ્દ પ્રત્યે અણગમો હોય એ સહજ છે!

સાચું હાસ્ય માનવીય સંવેદના અને સહાનુભૂતિમાંથી પ્રગટે છે. એ હાસ્ય જ માણસને વધુ સારો માણસ બનવા માટે પ્રેરણા આપે છે. કેટલાક માણસો હસતાં રહે છે. જે હસી શકે છે એ ખુદને સ્વસ્થ અને પ્રસન્ન રાખી શકે છે. કેટલાક માણસો હસી કાઢે છે. એ હસી કાઢે છે માટે એ પોતે તો સ્વસ્થ અને પ્રસન્ન રહી શકે છે, સામેની વ્યક્તિને પણ એ સ્વસ્થ અને પ્રસન્ન રાખી શકે છે. ‘હસવું’ એ જેટલું કિંમતી છે, ‘હસી કાઢવું’ એટલું જ મૂલ્યવાન છે. જેને હસતાં અને હસાવતાં આવડી ગયું, સમજો કે એ પોતાની મસ્તીથી જિંદગી માણે છે, પણ જેને હસી કાઢતાં આવડી ગયું, સમજો કે એ પોતાની લાઇફને લાઇવ રાખીને જીવી જાણે છે.