జీవకళ ఉట్టిపడే కొండపల్లి బొమ్మలు

కొండపల్లి కొయబొమ్మలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.

- షేక్ అబ్దుల్ హకీం జాని

కొండపల్లి కొయబొమ్మలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. కొండపల్లి బొమ్మలకు మంచి పేరుంది. శ్రీకృష్ణదేవరాయలుతో పాటు అనేకమంది రాజుల కాలంలో రాజవైభవంతో కొండపల్లి బొమ్మల కళ విరాజిల్లింది. ఎందరో రాజులు, జమీందారులు ఇక్కడి కళాకారులను ఆదరించారు. ఇప్పుడు యంత్రాలపై తయారయ్యే చైనా బొమ్మలతో పాటు, అనేక బొమ్మలు మార్కెట్లో అందుబాటులోకి రావడంతో కొండపల్లి బొమ్మలకు కొంతమేరకు ఆదరణ తగ్గింది. అయినప్పటికీ ఈ బొమ్మల విలువ మాత్రం ప్రజల గుండెల్లో పదిలంగా ఉంది.

కొండపల్లి బొమ్మల చరిత్ర

ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కృష్ణా జిల్లాలోని ఇబ్రహీంపట్నం సమీపంలోని కొండపల్లి ప్రాంతంలో కొండపల్లి బొమ్మల తయారీ జరుగుతుంది. కొండపల్లి విజయవాడ సమీపంలోని ఒక చిన్న గ్రామం. ఇక్కడ వందల మంది నిత్యం బొమ్మల తయారీ, అమ్మకాలపై ఆధారపడి జీవిస్తున్నాయి. కొండపల్లి బొమ్మలకు 400 యేళ్ల పైబడి చరిత్ర ఉంది. చరిత్ర ఆధారాలను అనుసరించి 16న శతాబ్దంలో కొంతమంది రాజస్థానీ కళాకారులు ఇక్కడ స్థిరపడి ఈ బొమ్మలను తయారు చేయడం ప్రారంభించారని తెలుస్తోంది. కొండపల్లి కళాకారులు అధ్య ఖత్రియ సమాజానికి చెందినవారు. వీరు తరతరాలుగా బొమ్మలను తయారు చేస్తున్నారు. కొండపల్లి బొమ్మలు కొండపల్లి చుట్టుపక్కల అడవులలో దొరికే తెల్లపొనికి అనే తేలికపాటి మెత్తని చెక్క నుండి తయారవుతాయి. వృక్షశాస్త్ర పరంగా జియుటియా రోటెరి ప్రోమిస్ అని పిలుస్తారు. ఈ చెక్క చాలా మృదువుగా, తేలికగా ఉండి, బొమ్మలు తయారుచేయడానికి అనువుగా ఉంటుంది. కొండపల్లి ప్రాంత అడవిలో ఈ చెట్లు సమృద్ధిగా పెరుగుతాయి. నేడు కొండపల్లిలో కొన్ని కుటుంబాలవారు మాత్రమే బొమ్మల తయారీ వృత్తిలో జీవనం సాగిస్తున్నారు. ఏళ్ల తరబడి నుండి బొమ్మల తయారీ ద్వారా తమ చేతికి శ్రీ పని చెబుతూ జీవనాన్ని సాగిస్తున్నారు. కొండపల్లి బొమ్మల తయారు చేసే వారి జీవన విధానాన్ని ఆ ప్రాంతానికే పరిమితం కాలేదు. దేశవ్యాప్తంగానే కాక పలు దేశాలలోనూ ప్రాబల్యాన్ని చాటుతోంది. తెల్ల పొనికి చెక్క కొండపల్లి బొమ్మలు తయారు చేయడానికే మాత్రమే పనికి వస్తుంది. పురుషులు బొమ్మలు తయారు చేస్తే, స్త్రీలు వాటికి రంగులు అద్దుతారు. కొండపల్లి బొమ్మలు కొండపల్లిలో మాత్రమే తయారవుతాయి.

తయారీ విధానం