કંપનીના ટ્રેડ સિક્રેટની હેરાફેરી ક્યાંથી ક્યાં?

તાજેતરમાં અમેરિકાના ટેક્સાસ ફેડરલ કોર્ટની જ્યુરીએ ભારતીય આઈટી કંપની ‘ટીસીએસ’ને અન્ય કંપનીનાં ટ્રેડ સિક્રેટ મેળવવા બદલ આશરે ૧૭૫૦ કરોડ રૂપિયાનો દંડ ભરવા કહ્યું એ સમાચાર દેશ-દુનિયાનાં અખબારોમાં ચમક્યા. ટાટાએ જો કે આ ચુકાદાને પડકારીને કેસ લડી લેવાનું નક્કી કર્યું છે ત્યારે ટ્રેડ સિક્રેટની ચોરીના કેટલાક કિસ્સા મમળાવવા જેવા છે...

- કેતન મિસ્ત્રી

ધારો કે  મોબાઈલ એપ વાપરો છો તો હજારો એવી પોસ્ટ (લખા) હશે જે તમે કો’કના મેસેજમાંથી કૉપી કરી, તમારા એકાઉન્ટમાં પેસ્ટ કરીને મિત્રોને ફૉરવર્ડ કરી (મોકલી) હશે અથવા આવી પોસ્ટ તમને મોકલવામાં આવી હશે.

ગયા પખવાડિયે આવું કૉપી-પેસ્ટ કરવાનું ટાટા કન્સલ્ટન્સી લિમિટેડ (ટીસીએસ)ને જરા ભારે પડી ગયું અથવા આવું ટેક્સાસની ફેડરલ કોર્ટની જ્યુરીનું માનવું છે. અમેરિકાસ્થિત પ્રતિસ્પર્ધી કંપનીના કોડ અને ટ્રેડ સિક્રેટ મેળવવા બદલ ત્યાંની જ્યુરીએ ટીસીએસને ૨૧ કરોડ ડૉલર (આશરે ૧૭૫૦ કરોડ રૂપિયા) દંડ ભરવાનો આદેશ આપ્યો.

જો કે હજી કંઈ સાબિત થયું નથી અને ટીસીએસના મૅનેજમેન્ટે જ્યુરીના આ નિર્ણય સામે અમેરિકામાં કોર્ટ કેસ લડવાનું નક્કી કર્યું છે. હવે કોર્ટમાં નિર્ણય લેવામાં આવશે. મામલો ચારેક વર્ષ જૂનો છે. ટીસીએસ પર એવું આળ મૂકવામાં આવ્યું છે કે એણે અમેરિકન આઈટી કંપની ડીએક્સસીના સોર્સ કોડનો દુરુપયોગ કરીને ટીસીએસ બૅન્ક્સ નામનું સૉફ્ટવેર પ્લૅટફૉર્મ ડેવલપ કર્યું. આ માટે અમેરિકન જ્યુરીએ ટીસીએસને આશરે ૧૭૫૦ કરોડ રૂપિયાનો દંડ ઠોક્યો છે. જ્યુરીએ ટિપ્પણી કરી કે ટાટા ગ્રુપની કંપની ટીસીએસ અમેરિકન કંપનીની માલિકીના પ્લૅટફૉર્મને તોડીને એના વેપારનાં રહસ્યો સુધી પહોંચી ગઈ હતી. જો કે આ હજુ સાબિત થયું નથી.

ઈલ્ઝામ એવો છે કે ટીસીએસના કોઈ કર્મચારીએ અમેરિકાની ડીએક્સસી નામની આઈટી (ઈન્ફર્મેશન ટેક્નોલૉજી) સર્વિસ કંપનીના મૅન્યુઅલ અને ઍક્ચ્યુઅલ સોર્સ કોડ ક્યાંકથી મેળવી, કૉપી કરી, પેસ્ટ (કન્ટ્રોલ સી અને કન્ટ્રોલ વી) કરીને પોતાની બૅન્ક્સ ટીમને મોકલ્યા, જેથી એ લોકો કમ્પિટિંગ પ્લૅટફૉર્મ બનાવી શકે. બૅન્ક્સ એટલે ટીસીએસે બૅન્કો, ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ, નૉન-બૅન્કિંગ ફાઈનાન્સિયલ ઈન્સ્ટિટ્યુશન જેવા ક્લાયન્ટ્સ માટે બનાવેલું એક પ્લૅટફૉર્મ. ટીસીએસે જીવન વીમા ક્ષેત્રની અમેરિકાની ખૂબ જાણીતી કંપની ટ્રાન્સઅમેરિકા લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીએ વેચેલી એક કરોડથી વધુ વીમાની પૉલિસીનું ડિજિટાઈઝેશન કરવાનો કૉન્ટ્રાક્ટ લીધેલો.