જલસાઘર

ભારતીય સંગીતનાં બે અણમોલ રતન ખોવાયાં...

- રઘુ જેટલી

...૧૧ ડિસેમ્બરે પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય-પીયુના શ્વાસ ખૂટ્યા અને ૧૫ ડિસેમ્બરે ઝાકિર હુસૈનના.

સંયોગથી ગીત-સંગીતની દુનિયામાં ધ્વજ લહેરાવવા ઉત્તરસંડાથી મુંબઈ આવેલા પુરુષોત્તમભાઈ ૧૯૫૦ના દાયકામાં કામ માટે ફિલ્મ સ્ટુડિયોનાં ચક્કર કાપતા તે વખતે ઉસ્તાદ ઝાકિર હુસૈનના અબ્બા તબલાવાદક ઉસ્તાદ અલ્લારખા ફિલ્મોમાં એ.આર. કુરેશીના નામે સંગીત આપતા. એ પુરુષોત્તમભાઈને કોરસમાં ગાવાની તક અને એક ગીતના દસ રૂપિયા આપતા.

ઝાકિર હુસૈન ૯-૩-૧૯૫૧... ૧૫-૧૨-૨૦૨૪

એક જમાનામાં મનમોહન દેસાઈ કે સુભાષ ઘાઈ કે પ્રકાશ મહેરા જેવા સર્જકો માટે એવું કહેવાતું કે પ્રેક્ષકને શું જોઈએ છે એની એમને ખબર હતી. પુરુષોત્તમભાઈ આવા નાડપારખું સ્વરકાર હતા. પરદો ઊઘડતાં જ એમને ખયાલ આવી જતો કે આજનું ઑડિયન્સ કેવું છે. પિતા પાસેથી મળેલી રમૂજવૃત્તિથી એ વાતાવરણ હળવું કરી દેતા. ખેરખાં સ્વરકારોની મિમિક્રી પણ એ સરસ કરી જાણતા. ટોટલ એન્ટરટેઈનર પીયુ કહેતા કે શ્રોતાને કાર્યક્રમનો ભાર ન લાગવો જોઈએ. ગાયકીમાં એ સતત ઈમ્પ્રુવાઈઝેશન પણ કરતા રહેતા. દાખલા તરીકે, ગુજરાતી થઈ ગુજરાતી કોઈ બોલે નહીં બરાબર... એ રચના અલગ અલગ કાર્યક્રમમાં, જાણે પહેલી જ વાર ગાઈ રહ્યા હોય એ રીતે રજૂ કરતા.