પંચગવ્ય પ્રોડક્ટ્સનું શુદ્ધ-દાણેદાર અર્થતંત્ર..

ભારતમાં ગાય પૂજનીય ગણાય છે. આ ધાર્મિક માન્યતાની સાથે હવે એના પાલનમાં આર્થિક કારણ ઉમેરાઈ રહ્યાં છે. આજે કાઉ બેઝ્ડ પ્રોડક્ટ્સનું હજારો કરોડ રૂપિયાનું માર્કેટ ઊભું થયું છે. આનો પુરાવો મળે છે રાજકોટમાં યોજાયેલો ગૌ આધારિત અર્થવ્યવસ્થાને પ્રકાશમાં આણતો દેશનો સૌથી વિરાટ ‘ગૌ-ટેક ૨૦૨૩’ એક્સ્પો.

- દેવેન્દ્ર જાની (રાજકોટ)

‘એક સમય હતો, જ્યારે અમે ગાયનું દૂધ ઘેર ઘેર વેચવા જતા ત્યારે પૂરતા પૈસા મળતા નહીં અને દૂધ પાતળું આવે છે એવી ફરિયાદ થતી. ગાય લીલી મકાઈ ખાય તો દૂધ પાતળું થઈ જાય એવી અમારી વાત કોઈ સમજવા તૈયાર નહોતું. પછી કંટાળીને દૂધ વેચવાનું બંધ કરી ઘી વેચવાનું ચાલુ કર્યું. આજે કેસર જેવાં હર્બલ દ્રવ્યો નાખીને દેશી ઘી બનાવીએ છીએ, એ

ભારતમાં રૂપિયા ૩૦૦૦થી માંડી ૩૫૦૦નું કિલો અને વિદેશમાં ૧૦ હજારથી વધુ કિંમતે વેચાય છે. આમ નાના પરિવર્તનથી મોટી મૂલ્યવૃદ્ધિ થઈ.’

આ શબ્દો છે સૌરાષ્ટ્રમાં ગોંડલથી ૧૮ કિલોમીટર દૂર આવેલા સાંઢવાયા ગામમાં ગૌશાળાનું સંચાલન કરતા રમેશભાઈ રૂપારેલિયાના. એક સમયે ગાયો ચરાવવાનું કામ કરનારા રમેશભાઈ આજે ૧૨૦થી વધુ દેશોમાં ગૌ આધારિત ઉત્પાદનોની નિકાસ કરે છે. ગૌ આધારિત વ્યવસાયને વિકસાવી પોતે તો સારી કમાણી કરતા જ હોય, સાથે અનેક લોકોને રોજગારી પણ અપાવતા હોય એવા અઢળક દાખલા પણ હવે આપણે ત્યાં જોવા મળે છે. ભારતની કૃષિ આધારિત અર્થવ્યવસ્થામાં ગાયનું મહત્ત્વ કરોડરજ્જુ સમાન છે. દેશમાં છેલ્લાં થોડાં વર્ષોથી ગાય આધારિત અર્થતંત્રનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે. લોકોને હવે ધીરે ધીરે સમજાઈ રહ્યું છે કે ગાયનું માત્ર ધાર્મિક મહત્ત્વ નથી, એનો આર્થિક દૃષ્ટિકોણ પણ વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે.

આમ પણ ભારતના ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને ધબકતું રાખવામાં ગૌવંશ આધારિત પ્રવૃત્તિનો મોટો હિસ્સો છે. ભારતમાં ગૌવંશના આંકડા પર નજર કરીએ તો કૉર્પોરેટ વર્લ્ડ કરતાં અનેક ગણી રોજગારી આપતું અને ઉત્પાદનોનું આ એક મોટું માર્કેટ છે. ભારતમાં ૩૦ કરોડથી વધુ ગૌવંશ હોવાનું સરકારી આંકડા કહે છે. દૂધના ઉત્પાદનમાં ભારત વિશ્વમાં મોખરે છે. વિશ્વના દૂધના કુલ ઉત્પાદનમાં ભારતનો હિસ્સો આશરે ૨૪ ટકા છે. ભારતમાં દૂધનું ઉત્પાદન થાય છે એમાં ગૌવંશનું પ્રમાણ ૪૮ ટકા જેટલું ઊંચું છે. આના પરથી અંદાજ લગાવી શકાય છે કે ભારતમાં કાઉ બેઝ્ડ ઈન્ડસ્ટ્રીઝના વિકાસની શક્યતા કેટલી છે, પરંતુ આ દિશામાં જે પ્રયાસ થવા જોઈએ એ અધૂરા છે