Gỡ đúng cách rào cản phi thuế quan, rộng mở cánh cửa thương mại đầu tư

Các biện pháp phi thuế quan nếu không phù hợp, sẽ là rào cản đối với dòng chảy thương mại hàng hóa. Nếu các rào cản này được gỡ một cách hiệu quả, có thể tạo nên lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo ASEAN thịnh vượng.

- • THANH THỦY

Tại Hội thảo “Gỡ rào cản phi thuế quan vì thịnh vượng chung ASEAN” vừa được Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức, bà Caroline Beresford, Đại sứ New Zealand tại Việt Nam nêu bật những số liệu đáng chú ý vài năm trước: hơn 2,5 triệu biện pháp phi thuế quan đang được áp dụng trên toàn cầu, tác động đến 78% giá trị thương mại quốc tế và gây chi phí ước tính 2.400 tỷ NZD.

Chưa có thống kê mới hơn, nhưng với bối cảnh chuỗi cung ứng chịu sức ép và chủ nghĩa bảo hộ mạnh mẽ hơn tại nhiều quốc gia, các biện pháp phi thuế quan tiếp tục gia tăng. Bà Caroline Beresford nhấn mạnh vai trò của các biện pháp phi thuế quan, như quy định về an ninh sinh học trong việc bảo vệ sức khỏe của người dân, nhưng nếu chúng được thực hiện không phù hợp, thì hoàn toàn có thể trở thành rào cản lớn.

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Nguyễn Mai Phương, Luật sư điều hành, Trưởng chi nhánh Hà Nội, Công ty Luật KPMG chỉ ra một ví dụ điển hình về rào cản phi thuế quan. Đó là vụ việc Indonesia (nước xuất khẩu dầu cọ lớn nhất thế giới) đã đệ đơn lên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) một số nội dung trong Chỉ thị RED II do Liên minh châu Âu (EU) ban hành.

Với phán quyết hồi đầu năm 2025 của WTO về đơn kiện của Indonesia, EU được yêu câu phải thực hiện các bước cần thiết để tôn trọng các nghĩa vụ WTO. Vụ kiện cho thấy ranh giới mong manh giữa chính sách môi trường và chủ nghĩa bảo hộ thông qua thiết lập các rào cản phi thuế quan.

Nhiều rào cản phi thuế quan đã gia tăng đáng kể chi phí cho doanh nghiệp. Tại Việt Nam, theo bà Nguyễn Mai Phương, doanh nghiệp xuất khẩu thường gặp rào cản do những khác biệt lớn về tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật...