સાંબેલાના સૂર

કરકસર માટે હું કોઈ કસર નહીં છોડું!!

- હર્ષદ પંડ્યા ‘શબ્દપ્રીત’

કરકસર જ્યારે સંકોચાઈ જાય ત્યારે એ ‘કંજૂસાઈ’ નામે ઓળખાય છે. ‘કરકસર’ શબ્દની શાખ કહો, ઇમેજ કે છાપ કહો એ, ‘કંજૂસાઈ’ શબ્દ કરતાં ઘણી જ શાલીન છે. ‘તમારામાં કરકસરની વૃત્તિ સારી છે' એવું જ્યારે મને કોઈ કહે ત્યારે મારી છાતી, છત્રીસની મર્યાદા ઓળંગુ ઓળંગુ કરવા માંડે છે. ક્યારેક અમુક શબ્દો આપણાં દિલદિમાગને શાતા આપતા હોય છે. કરકસર વૃત્તિવાળી વ્યક્તિ સમાજમાં પ્રશંસા પામતી હોય છે. તો સામે પક્ષે જેની કરકસરવૃત્તિ માનસિક કુપોષણને કારણે કૃશકાય થઈ ગઈ હોય, સંકોચાઈ ગઈ હોય એની શાખ, એની ઇમેજ કે છાપ ‘કંજૂસ' તરીકેની પેદા થાય છે. કરકસર અને કંજૂસાઈ - બંને છે તો એક જ રાશિના - મિથુન રાશિના - પણ બંનેના ગુણધર્મોમાં આભ-જમીનનો ફેર છે.

હમણાં એક સરકારી કાર્યક્રમમાં હાજર રહેવાની તક મળી, પણ તકને હું મળી શક્યો નહીં. કાર્યક્રમ શરૂ થવાનો હતો સાંજે ૭ વાગે. અડધા કલાકમાં પહોંચી જવાશે એમ સમજી હું સવા છ વાગે બાઇક લઈને નીકળ્યો. કાર્યક્રમના સ્થળથી દોઢેક કિલોમીટર દૂર હોઈશ અને ટ્રાફિક જામ થવા માંડ્યો. પહેલાં તો થયું કે ક્યાંક તોફાન જેવું તો નહીં હોય? અમદાવાદ છે, કંઈ કહેવાય નહીં, પણ પછી જાણવા મળ્યું કે કાર્યક્રમના અતિથિવિશેષ તરીકે જે પ્રધાન સાહેબ આવવાના હતા એમનું લાવલશ્કર જઈ રહ્યું છે. હું વિચારવા લાગ્યો કે કેન્દ્ર સરકાર અત્યારે કરકસરનાં પગલાં ભરવાનું ભૂલથી શરૂ કરી રહી છે અને અહીં પ્રધાન સાહેબ પેટ્રોલનો ધુમાડો કરે છે. સાવ કીડી વેગે ટ્રાફિક ખસી રહ્યો’તો. કંટાળીને હું બબડ્યોઃ ‘સરકારી ગાડીઓ આટલી ધીમી ચાલે છે?’ ત્યારે મારી બાજુમાં જ બાઇક ચલાવી રહેલા ભાઈએ કહ્યું: ‘સાહેબની આગળ એસ્કાર્ટ ગાડી અને પાછળ સિક્યુરિટી ગાર્ડની ગાડીઓ ચાલી રહી છે, પણ વચ્ચે સાહેબની ઊંટગાડી ચાલી રહી છે. ટ્રાફિક એટલે જામ થઈ ગયો છે.’

‘ઊંટગાડી’ મારાથી પૂછાઈ ગયું એટલે પેલાએ કહ્યું: ‘હા જી, સાહેબ કરકસરનાં પગલાં રૂપે આજે આખો દિવસ ઊંટગાડીમાં જ ફરવાના છે.’

મેં સહેજ અકળાઈને પૂછ્યું: ‘તમને કેવી રીતે ખબર?’ ત્યારે એણે પરસેવો લૂછતાં કહ્યું, ‘હું એમનો પ્રોગ્રામિંગ પી.એ. છું.