Dolarda Son Tango

Bu yılın ilk yarısında Amerikan doları, başta euro olmak üzere birçok gelişmiş ülke para birimi karşısında yüzde 10'un üzerinde değer kaybetti. Bu gelişme, büyük ölçüde Başkan Trump'ın ekonomi ve para politikasına yönelik müdahaleci ve öngörülemez yaklaşımından kaynaklandı ve yatırımcıların güven kaybına neden oldu. Fed Başkanı Powell'ı görevden alma isteği, faizleri hızla düşürme çağrısı, belirsizlik yaratan gümrük politikaları ve ABD'nin kredi notundaki indirim dolar üzerindeki baskıyı artırmış durumda. Tüm bu gelişmeler yalnızca kur seviyesini değil, aynı zamanda doların kriz anlarındaki güvenli liman işlevini de sorgulatıyor. Rusya'nın Ukrayna'daki işgali, Çin'in Tayvan üzerindeki iddiaları ve BRICS ülkelerinin dolar dışı ödeme sistemleri kurma çabaları doların uzun vadeli küresel konumunu da tartışmaya açıyor. "Dedollarisation" başlığı altında toplanan bu teori, giderek daha fazla finans profesyoneli tarafından tartışılıyor.

- Gökhan Kula

Doların küresel liderliği, uzun süredir birden fazla yapısal dinamiğe dayanıyor. Öncelikle ABD Doları birçok emtia, hizmet ve finansal kontrat için hâlâ referans para birimi. Altın ve petrol gibi stratejik öneme sahip ürünler büyük ölçüde dolar üzerinden fiyatlanıyor. Küresel ticaret ve finansal işlemlerin önemli bir kısmı doğrudan dolara endeksli sistemler aracılığıyla yürütülüyor. Önemli ödeme ve takas sistemlerin ABD merkezli finansal altyapıya bağlı olması, dolar bazlı transferlerin büyük kısmının ABD denetimi altında gerçekleşmesine neden oluyor. ABD böylece küresel finans mimarisinin merkez konumunu uzun süredir koruyor. En önemli etken doların rezerv para olarak taşıdığı güven unsuru: ABD tahvilleri yoluyla tutulan dolar varlıkları, uzun yıllar boyunca yatırımcılar için hem likit hem de güvenilir bir değer saklama aracı oldu. Bu yapının en büyük dayanağı ise küreselleşmenin istikrarlı ve engelsiz ilerlediği dönemlerde sağladığı ağ etkileri.