Tensegrity: Gerilimli Bütünlük

Eğer mimar ya da tasarımcı değilseniz Buckminster Fuller ve Kenneth Snelson adını duymuş olmanız pek olası değil, hele tuhaf bir kelime olan “tensegrity” size oldukça uzak gelebilir. Bir kaç sene öncesine kadar ben de duymamıştım; bu isimleri San Fransisco'da bir eğitimde öğrendim sonra da bir mimar arkadaşım gerilimli bütünlükten bahsedince olmayan şapkam uçtu. Aradığım metafor ayağıma gelmişti, örgüt teorisi içinde debelenirken tasarımı ihmal edersen olacağı buydu dedim kendime. Mimarların affına sığınarak bu kavramı şirketlerin bulanık ve kaotik ortamlarla başedebilmesi için kullanacağım şimdi, göreceksiniz işe yarayacak. Haydi gelin hem gerelim hem bütünleştirelim dünyayı.

- Dr. Ecmel Ayral

Önce sayfadaki görsele bakın derim. Evet gördüğünüz sehpa bizim alışık olduğumuz statik yapılara benzemiyor, bacakları yok. Gördüğünüz tellerin, bağlantı noktaları kullanılarak oluşturduğu gerilimli bütünlük, sehpayı ya da başka bir deyişle “sistemi” ayakta tutuyor. Bağlantı noktalarını ve telleri değiştirerek çok sayıda yeni form oluşturabilirsiniz ve hâlâ sehpa olarak işe yarayabilir.

O zaman gelelim organizasyonlar üzerindeki izdüşümüne. Çoklu krizler çağının hediyesi olan bulanık dünyada geleneksel hiyerarşilerin, katı iş süreçlerinin, lineer planlamanın pek de işe yaramadığını uzun süredir söylüyoruz zaten. Organizasyonlar doğadan, tasarım ve sistem odaklı düşünce yöntemlerinden -haydi söyleyelim- ‘tensegrity’ ilkelerinden faydalanarak kendilerini hem esnek hem de güçlü kılabilirler.

Şimdi işimiz değiştirmesi daha zor olan parçaları birbirine bağlayan gerilim unsurlarıyla oynayarak gerilimden bir bütünlük çıkarmak. Gelin biraz da onu deneyelim ve bir Tensegrity Organizasyonu’nun özelliklerini sıralayalım.