ఎల్లలెరుగని 'తల్లి తెలుగు'

విజయనగర సామ్రాజ్యంలో, విజయ ధ్వజం ఎగురవేసిన తెలుగు సరస్వతికి తంజావూరు, మధుర, మైసూరు, పుదుక్కోట పాలకులు అందలం పట్టారు. ఆ పాలకుల ఆదరణలో ఆంధ్రసాహిత్యం దక్షిణాంధ్ర యుగ వాబ్బయంగా విలసిల్లింది.

- | జయసూర్య |

శ్రీ కృష్ణదేవరాయల కాలంనాటి భువన విజయం, తంజావూరు నాయక రాజమణి రఘునాథరాయలు కాలం 1600-1631లో ఇందిరామందిరంగా సంగీత, సాహిత్య నృత్య విశేషాలు, ప్రబంధ కావ్య, దాటు, యక్షగాన ప్రక్రియా వైవిధ్యంతో అలరారింది. తంజావూర్లో నాయకరాజుల తర్వాత 1674 నుండి మహారాష్ట్రుల పాలనలో ఆంధ్రవాఙ్మయం వినుతికెక్కింది. ఆంధ్ర సరస్వతి దక్షిణాధీశుల ముత్యాల శాల దీనారటంకాల తీర్థమాడిన ప్రశస్తి పొందింది. రఘునాథరాయలు తర్వాత తంజావూరు పాలకుడు విజయ రాఘవ నాయకుడు (1633-1673) సభాస్థలి 'విజయరాఘవ విలాసంలో శారదాధ్వజం అలరారింది. పదకవితకు పట్టాభిషేకంగా పదకవితా పితామహు డైన క్షేత్రయ్య పాదం పెట్టినదీ విజయ రాఘవుని సభలోనే, యక్షగాన ప్రక్రియ లో మరొక ముఖ్య విశేషం అన్యభాషా వ్యవహారం. సంస్కృత భాషలో సంభా షణం ఈ చూర్ణిక, సంస్కృత చూర్ణ లక్షణ లక్షితం. ఈ యక్షగానంలో పూజారి మాటలు కేవలం తమిళం. ఇందులోని పదాలు వచన గీతాలు, వచన ప్రధానమైన యక్షగానాలు నాటి సాహితీ సంపద మధురశాఖలో వచన కావ్యం, తంజావూరు శాఖలో యక్ష గానంగా విజయరాఘవుని ప్రాచీన తరంలో దక్షిణాంధ్రయుగ వాజ్ఞ్మయం విలసిల్లింది.