Effaith erchyll rhagfarn

MAE 'na 11 mis wedi mynd heibio ers i mi sgwennu am Balesteina yn y golofn hon. Fy mrawddeg gynta fis Mehefin 2024 oedd: "Dwi'm yn meddwl i mi deimlo mor rhwystredig, euog a diymadferth yn fy myw.

- Bethan Gwanas

Dwi'n dal i deimlo felly - ond mae rhywun yn dod i arfer tydi? 46 arall wedi eu lladd heddiw? Dow. Newyddiadurwr arall o Gaza wedi ei ladd tra roedd o yn yr ysbyty? Nefi, oes 'na newyddiadurwyr ar ôl yno? Oes 'na ysbytai? Erbyn dallt, nag oes, mae'r ysbyty olaf newydd gael ei fomio.

Ydi, mae hyn i gyd yn dal i fy nghorddi i, ond yn amlwg, dydi o ddim yn argyhoeddi digon o bobl eraill, nac o wleidyddion. Mae Netanyahu a'i fyddin "mwya moesol yn y byd, erioed" yn cael rhwydd hynt i barhau i fomio a lladd a chwalu plant yn ddarnau, a neb yn codi bys i'w rhwystro. Ai ofni cael eu galw'n wrth-semitaidd maen nhw? Ond mae Iddewon dros y byd ac yn Israel ei hun yn erbyn y lladd erchyll 'ma. Mae 70% o Israeliaid isio i Netanyahu ymddiswyddo! Nid gwrth-semitiaeth mo hyn, ond gwrth-lofruddiaeth!

Dwi jest ddim yn dallt pam fod pobl yn hidio dim ac yn dewis anwybyddu'r hyn sy'n digwydd. Mae fy nghyfoedion yn osgoi'r pwnc yn llwyr. "Mae 'na ddigon o bethau depressing yn digwydd heb i ni boeni am bobol sy'n byw filoedd o filltiroedd i ffwrdd." Tybed ai pethau felly ddywedodd pobl pan oedd y Naziaid yn gyrru Iddewon i Auschwitz? A gwrthod credu'r straeon am eu bod yn rhy erchyll, neno'r tad? Wel chwarae teg, roedd yn rhaid aros am brawf a luniau bryd hynny. Heddiw, rydan ni'n gallu gweld y lluniau a'r fidios mae pobl Palesteina yn eu gyrru fel maen nhw'n digwydd. Fidios gan newyddiadurwyr oedden nhw llynedd ond gan fod o leia 178 o'r rheiny wedi eu lladd ers i'r gyflafan ddechrau, pobl gyffredin sy'n eu gyrru bellach.