Özgürlüğe Mahkum Liderler

Sartre haklıydı: İnsan özgürlüğe mahkumdur. Ama bugün, bu mahkumiyetin en ağır yükünü liderler taşıyor. Yapay zeka çağında, her karar anı varoluşsal bir sınav haline geldi –kim karar veriyor? İnsan mı, makine mi? Yoksa ikisinin arasında eriyen, bulanıklaşan bir faillik mi söz konusu? Algoritmaların önerdiği, insanların onayladığı kararların sorumluluğu kime ait? Bu sorular, modern liderliğin en derin çatlağını oluşturuyor.

- Hande Ocak Başev

İşte trajikomik gerçek: Dijital dönüşüm projelerinin başarısızlığında teknolojik engellerin payı yalnızca yüzde 11. Geriye kalan yüzde 89'luk uçurum, ne yazılımdan ne donanımdan kaynaklanıyor – tamamen insani bir kriz bu. Organizasyonel körlük, liderlik felci ve en önemlisi, özgürlüğün vertigosu karşısında donup kalan kurumsal irade. Teknoloji hazır, bekliyor; ama insan ruhu hâlâ 20'nci yüzyılın güvenli limanlarında demir atmış durumda.

McKinsey'nin bulguları acı bir tablo çiziyor: Yapay zeka kullanan şirketlerin dörtte üçü, teknolojinin vaatlerini gerçeğe dönüştüremiyor. Bu başarısızlık hikayelerinin ortak noktası, teknolojik yetersizlik değil organizasyonların ruhlarındaki katılık. Dikey hiyerarşiler, kontrol takıntısı, bilgiyi güç olarak gören zihniyet... Bunlar, yapay zekanın organik, akışkan doğasıyla dans edemeyen hantal yapılar.

Modern Şirketlerin Babil Kuleleri

Harvard Business Review'un çarpıcı tespitine göre şirketlerin yüzde 86'sı bilgi silolarının varlığını kabul ediyor ama yalnızca yüzde 3'ü bu modern Babil kulelerini yıkabiliyor. Foucault'nun iktidar-bilgi ilişkisi burada kendini gösteriyor. Bilgiyi paylaşmak, gücü paylaşmak demek ve güç, kolay kolay el değiştirmez.

Ama asıl trajedi başka yerde yaşanıyor. Deloitte'un araştırması, işyerlerinde bir yeraltı direniş hareketini ortaya çıkarıyor: Çalışanların yüzde 67'si gizlice yapay zeka kullanıyor ama sadece yüzde 23'ü bunu yöneticilerine söylüyor. Bu sessiz isyan, korkunun ve güvensizliğin yarattığı bir gölge ekonomi. Çalışanlar kendi kendilerine soruyor: “Eğer yapay zeka işimi yapabiliyorsa ben ne işe yararım?”