వందేళ్ల తెలుగు కథకు వందనం

సాహిత్యం

- జయసూర్య

అక్కిరాజు ఉమాకాంత విద్యాశేఖరులు (1889-1942) మహాకవి, గురజాడ వేంకట అప్పారావు సమకాలికులు. 1914లో వావిళ్ళవారు, త్రిలింగ పత్రిక స్థాపించారు. ఆ పత్రిక వ్యవస్థాపకులు అయిన అక్కిరాజు ఉమాకాంతం 1912-14 మధ్య కాలంలో కలకత్తాలో విద్యాభ్యాసంలో నాటి వంగ సాహిత్య పురోగమనాన్ని పరిశీలించారు. తెలుగు భాష, సాహిత్యాలు రాజాశ్రయాల కాలంలో పొందిన భోగభాగ్యాలు, కీర్తి ప్రతిష్ఠలు క్రమేపీ సన్నగిల్లడంతో తెలుగు భాషకు ఆ రోజులలో క్షీణ దశ ప్రారంభమైంది. తెలుగు పట్ల మమకారం, ఆదరణ భాషాభిమానం తగ్గిపోతున్న కాలం అది తెలుగు భాష, సాహిత్యం ఎప్పుడూ రాజాశ్రయాలలో సంస్థానాలలో అందలాలతో నాటి రాజ్యాధికారం అండదండలతో పల్లకీలలో ఊరేగుతున్న రోజులు యిక నిష్క్రమించడంతో తెలుగు సాహితీవేత్తలు, నాటి కవులు తెలుగును స్వీయ వ్యక్తిత్వంతో బతికించుకొనే కృషి ప్రారంభించవలసిన ఆలోచనలు అంకురిస్తున్న కాలం అది. అప్పటివరకు సంస్కృతం ఆధిపత్యం కొనసాగి, ఆంగ్ల పాలన కారణంగా దేశీయ భాషలపై ఆంగ్ల భాషాధిపత్యం, ప్రభావంతో సాహిత్య సృష్టికి ప్రారంభ కాలం అది. ఇంతలో, ఆంగ్ల విద్యా విధానం ప్రవేశించింది. మాధ్యమంగా తెలుగును మర్యాదా, మన్ననతో ఆదరించుకోవాలనే తపన, అక్కిరాజు ఉమాకాంత విద్యాశేఖర కవి వంటి రచయితలకు కలిగింది. నాడు తెలుగుకు పట్టిన 'తెగులు'పై అక్కిరాజు ఉమాకాంత విద్యాశేఖరుడు తొలి తరం కథా రచయితలలో ఒకరిగా 'ఎదుగని బిడ్డ' శీర్షికన రాసిన కథ 1914 మే సంచిక త్రిలింగలో ప్రచురితమైంది. ఈ కథ అక్కిరాజు ఉమాకాంతం ప్రచురింప