హైందవం - ప్రాచీన ధర్మం నుంచి ఆధునిక జీవనవిధానం వరకు...

హైందవం (హిందూ ధర్మం) అత్యంత ప్రాచీన మతాల్లో ఒకటి. దీనిని సనాతన ధర్మం అని కూడా పిలుస్తారు. అంటే శాశ్వతమైన ధర్మమని చెప్పబడుతున్నది.

- అశోక్ గుంట (9908144099)

హైందవం (హిందూ ధర్మం) అత్యంత ప్రాచీన మతాల్లో ఒకటి. దీనిని సనాతన ధర్మం అని కూడా పిలుస్తారు. అంటే శాశ్వతమైన ధర్మమని చెప్పబడుతున్నది. ఇది కేవలం మతమే కాదు, ఒక సమగ్ర జీవనవిధానం గా ఆచరింపబడుతున్నది. ఈ ధర్మం, ఆధ్యాత్మికత, తాత్వికత, కళలు, శాస్త్రం, నీతి, సాహిత్యం అన్నింటినీ కలుపుకొని ఉన్న విశాలమైన గొప్ప సంప్రదాయం. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు వంటి గ్రంథాల ఆధారంగా ఆచరించబడుతున్న ఈ ధర్మం కోట్లాది మంది జీవితాలను తరాల తరబడి ప్రభావితం చేస్తూనే వుంది. ప్రపంచవ్యాప్తం గా సుమారు 120 కోట్ల మందికి పైగా అనుయాయులతో ఇది క్రైస్తవం, ఇస్లాం తర్వాత మూడవ అతిపెద్ద మతం.

1. హైందవం యొక్క మూలాలు మరియు ప్రారంభ చరిత్ర :: హైందవం యొక్క మూలాలు సింధు లోయ నాగరికత (ఇండస్ వ్యాలీ సివిలైజేషన్) వరకు వెళ్తాయి. ఈ నాగరికత క్రీ.పూ. 3300 నుండి క్రీ.పూ. 1900 వరకు వికసించింది (లేటర్-హరప్పన్ దశ క్రీ.పూ. 1300 వరకు కొనసాగినట్టు కొంతమంది పండితులు చెబుతారు). హరప్పా, మొహంజోదారో వంటి ప్రాంతాల్లో లభించిన ముద్రలు, శిల్పాలు, యోగా భంగిమలు మరియు “పశుపతి ముద్ర” (శివుని ప్రోటోరూపం హైందవంలోని ప్రకృతి ఆరాధన మరియు దేవతల రూపాలకు పునాదిని సూచిస్తాయి. ఆ తర్వాత వేద కాలం (క్రీ.పూ. 1500 500)లో ఇండో-ఆర్యన్ తెగల ఆగమనంతో వేదాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఈ కాలంలో అగ్ని, ఇంద్రుడు, వరుణుడు వంటి దేవతల ఆరాధన, యజ్ఞాలు ప్రధానమయ్యాయి. ఋగ్వేదంలోని "నాసదీయ సూక్తం" విశ్వసృష్టి గురించి లోతైన తాత్విక ప్రశ్నలను అడిగింది. ఈ దశలో వర్ణ వ్యవస్థ వృత్తుల ఆధారంగా ఉండగా, తర్వాతి కాలంలో అది క్రమంగా కఠినమైన కులవ్యవస్థగా మారింది. ఒకే స్థాపకుడు అంటూ లేకుండా, వివిధ సాంస్కృతిక, తాత్విక ప్రభావాల కలయికగా హైందవం అభివృద్ధి చెందింది.

2. చరిత్రలోని ముఖ్య దశలు :: హైందవం చరిత్రను క్రమానుగతంగా పరిశీలిస్తే ; క్రీ.పూ. 500 క్రీ.శ. 500 (ఇతిహాసాలు, పురాణాల కాలం): రామాయణం, మహాభారతం వంటి గ్రంథాలు కేవలం కథలు కాదు. ఇవి ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అనే పురుషార్థాలను, అలాగే సమాజం, రాజకీయం, నైతిక విలువలను వివరించాయి. ఈ కాలంలో జైనం, బౌద్ధం వంటి భిన్న మతాలు ఉద్భవించి, హైందవంపై చెప్పుకోదగ్గ ప్రభావం చూపాయి.