దండం దశ గుణం భవేత్

దండం అంటే నమస్కారం అని ఒక అర్థం. పెద్దలకు, గురువులకు, దేవునికి నమస్కారం పెట్టడం వలన వారికి మనపట్ల ప్రసన్నత కలిగి మనం వారి నుండి ఆశించిన ప్రయోజనం తప్పక నెరవేరుతుంది.

- డా. గొల్లాపిన్ని సీతారామ శాస్త్రి 94407 81236

దండము అనే పదానికి నమస్కార ము, కర్ర, చతుర్విధ ఉపాయాలలో ఒకటి, శిక్ష అనే అర్థాలున్నాయి. “దండం దశ గుణం భవేత్ " అనే వాక్యానికి దండం వలన పదిరెట్ల ప్ర యోజనం ఉంటుందని అని అర్థం. అది ఎలాగో చూద్దాం.

దండం అంటే నమస్కారం అని ఒక అర్థం. పెద్దలకు, గురువులకు, దేవునికి నమస్కారం పెట్టడం వలన వారికి మనపట్ల ప్రసన్నత కలిగి మనం వారి నుండి ఆశించిన ప్రయోజనం తప్పక నెరవేరుతుంది. దేవతలకు, గురువుల కు సాష్టాంగ దండ ప్రణామం చేస్తారు. అంటే నేలమీద దండము (కర్ర) లాగా శరీరాన్ని వాల్చి, కాళ్ళు చేతులను చాపి అష్టాంగములతో నమ స్కరించడం. ఇందులో ఉరసా (తొడల భాగం), శిరసా (తల భాగం), దృష్ట్యా (కళ్ళ భాగం), మనసా (హృద య భాగం), వచసా (నోటి భాగం), పద్భ్యాం (పాదముల భాగం), కరాభ్యాం (చేతుల భాగం), కర్ణాభ్యాం (చెవుల భాగం) అనే 8 శరీరాంగములను నేలకు తాకించి నమస్కరించడం చేస్తారు.

సామాన్యంగా ఈ 8 శరీరాంగములతోనే మానవుల మైన మనం తప్పులు చేస్తూంటాము. ఆ తప్పులను కాయమని వేడుకోవడం ఈ దండ ప్రణామ ఆంతర్యం. స్త్రీలు సాష్టాంగ దండ ప్రణామం చేయకూడ దు. వాళ్ళు కాళ్ళు, చేతులు, నుదురు మాత్రమే నేలకు తాకేలా పంచాంగ నమస్కారం చేయాలని శాస్త్రం చెబు తుంది. ఇదికాక చేతులు జోడించి అం జలి ఘటించడం, తలను కొద్దిగా వంచి కళ్ళను మూసి తెరవడం ద్వారా నేత్ర వందనం ఆచరించడం కూడా ఎదుటి వారిలో గల పరమాత్మను గుర్తించి గౌర వించడానికి, మన వినయ విధేయతలను తెలియజేయడానికి, మన నిరహం కార ప్రవృత్తికి నిదర్శనాలుగా నిలిచి మన కార్య సాఫల్యతకు పలు రకాలుగా తోడ్పడతా యి.సామ, దాన, భేద, దండోపాయాల లో చివరి ఉపాయము దండము.

మం చి మాటల ద్వారా, చేతల ద్వారా, కార్య సాధనము సామము : కానుకలను ఆశ చూపి కార్య సాధన కావించడము దానము బీ ఇతరులతో పోల్చి చూపు తూ పౌరుషాన్ని రేకెత్తించి పని పూర్తి చేయడం భేదము బీ ఈ మూడు ఉపా యాలూ క్రమంగా విఫలమైనప్పుడు చివరన ప్రయోగించాల్సిన ఉపాయము దండోపాయము. అంటే దండించడము (మందలించడం), కొట్టడం, శిక్షించడం లేదా యుద్ధం చేయడం ద్వా రా కార్యం సాధన చేసుకోవడం. ఇది చిట్ట చివరన ఉపయోగించాల్సిన ఉపా యం.