ડ્રીમલાઈનર વિમાને રોળ્યાં સેંકડો સપનાં...

પ્લેન તો ઊડ્યું, પણ જમીન છોડ્યા પછીની ૪૨ સેકન્ડમાં જ ભભૂકતી નિરાશાના એક મૌન વિસ્ફોટમાં ફેરવાઈ ગયું. એ દિવસે લંડન જતી એ ફ્લાઈટ સાથે માત્ર પેસેન્જર્સ જ નહીં, અનેક પરિવારનાં સપનાં, સંબંધોનાં વચનો, જીવનભરની મકસદ પણ ગગનમાં ઊડીને ભસ્મ થઈ ગઈ. કોઈના વિવાહ હતા, કોઈની કરિયર શરૂ થવાની હતી, તો કોઈ ઘરે પાછા ફરીને પિતૃત્વ માણવા ઈચ્છતું હતું. વિમાનીના છેલ્લા શબ્દો હતાઃ ‘થ્રસ્ટ નૉટ અચીવ્ડ ફૉલિંગ.' જાણે એ અવાજે સમગ્ર દેશને સ્તબ્ધ કરી દીધો. અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલના ‘અતુલ્યમ’ સંકુલની ઈમારત પર ફસડાઈ પડેલા વિમાને કુદરતની ક્રૂરતાને ફરી એક વાર સાબિત કરી. આ દુર્ઘટના માત્ર અહેવાલ નથી, એ અસંખ્ય અધૂરાં રહેલાં જીવનની કફનયાત્રા છે.

- હીરેન મહેતા

રેડી ફોર ડિપાર્ચર...

ગુરુવાર, ૧૨ જૂનની બપોરે એક ને આડત્રીસ મિનિટે અમદાવાદના સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથકના આશરે ૩૫૦૦ મીટર લાંબા રનવેના છેડે ઊભેલા ઍર ઈન્ડિયાના વિમાનના કૅપ્ટન સુમિત સબરવાલ અને એના સાથી પાઈલટ કલાઈવ કુન્દરે કૉકપીટમાં ફ્લાઈટ શરૂ કરતાં પહેલાંની બધી તૈયારી પૂર્ણ થઈ હોવાની ખાતરી કરી લીધી. વિમાનમાં બિઝનેસ અને ઈકોનોમી ક્લાસની મળીને કુલ ૨૫૬ સીટ સામે ૨૩૦ પેસેન્જર્સ હતા. બે પાઈલટ અને દસ ઍર હૉસ્ટેસ-સ્ટુઅર્ટ ગણો તો થયા ૨૪૨.

બહાર તાપમાનનો પારો ૪૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ દેખાડતો હતો. બહુ ગરમી હોય તો હવાની ઘનતા ઓછી હોય અને એવી પાતળી હવામાં વિમાન ઊંચકવા માટે જે બળ (થ્રસ્ટ) જરૂરી હોય એ ન મળે. એમાંય આ વિમાન તો અમદાવાદથી સીધું લંડનના ગેટવિક ઍરપોર્ટ જવાનું હતું. આશરે નવ કલાકની ફ્લાઈટ હતી એટલે વિમાનમાં સવા લાખ લિટર જેટલું ઈંધણ (Jet A અથવા Jet A-1 તરીકે ઓળખાતું ઍવિયેશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ/સ્પેશિયલાઈઝ્ડ કેરોસીન) હતું. આ જ કારણ હતું કે ઠાંસોઠાંસ ઈંધણ ભરેલા પ્લેનને પૂરતો ધક્કો કે બળ મળે એ માટે પાઈલટે રનવેની પૂરેપૂરી લંબાઈનો ઉપયોગ કરવાનું ઠેરવ્યું. વિમાન રનવે પર જેટલું લાંબે સુધી દોડે એટલું એને લિફ્ટ કરવા (ઊંચકવા)નું આસાન રહે.

ઍર ટ્રાફિક કન્ટ્રોલ પાસેથી મંજૂરી મળી એટલે માઈક્રોફોન પર રેડી ફૉર ડિપાર્ચરની ઘોષણા કરી અને અમદાવાદથી લંડન ગેટવિકની ફ્લાઈટ રનવે પર સરકવા લાગી. પાઈલટે સ્પીડ વધારી અને થોડી ક્ષણમાં ઍર ઈન્ડિયાનું ડ્રીમલાઈનર વિમાન હવામાં ઊંચકાયું.

પાતળી હવાને કારણે વિમાનને ઊંચકાવવામાં મદદ મળે એ માટે પાઈલટે અમદાવાદ ઍરપોર્ટના રનવેના એકદમ છેવાડેથી ટેક ઑ← લેવાનું નક્કી કર્યું. રનવે પરથી પ્લેન બરાબર ઊંચકાયું પણ ખરું, પરંતુ એ પછી ગણતરીની સેકન્ડમાં...