અમલસાડનાં ચીકુ એટલે તો મીઠાશનો દરિયો...

નવસારી જિલ્લાના અમલસાડ વિસ્તારનાં અમલસાડી ચીકુને તાજેતરમાં ‘ભૌગોલિક માનાંકન’ અર્થાત્ (Geographical Indication-GI) ટૅગ મળ્યો છે. GI ટૅગ પ્રાપ્ત કરનાર દક્ષિણ ગુજરાતની આ પ્રથમ કૃષિપેદાશ. અગાઉ ગુજરાતના ભાલિયા ઘઉં, ગીરની કેસર કેરી અને કચ્છની ખારેક આ ટૅગ મેળવી ચૂકી છે. ચીકુની બાગાયતી ખેતીએ આ જિલ્લાના ખેડૂતોને આર્થિક લાભ અપાવ્યો જ, પણ સાથે ‘નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી’એ એના સંશોધનમાં ખૂબ નામ કાઢ્યું છે.

- 

કેસર, રાજાપુરી, લંગડો, જમાદાર, આસ, વગેરે કેરીની અનેક જાતનાં નામ વર્ષોથી લોકજીભે ચડ્યાં છે, પણ ચીકુની જાતનાં નામ કોઈ કહી શકશે? ઘણા કહેશે કે ચીકુ તો જાત-પાતથી પર છે!

ના, એવો જવાબ ન ચાલે. કાળી પત્તી, ભૂરી અને પીળી પત્તી, ક્રિકેટ બૉલ અથવા કોલકાતા સ્પેશિયલ, ઝૂમખિયા અને મોહનગુટી એવી ચીકુની અનેક જાત છે. જો કે ગ્રાહક અને કાછિયો માર્કેટમાં માત્ર ચીકુ નામે જ ખરીદ-વેચાણ કરે છે. હકીકતમાં ચીકુ માટે જાતતપાસની જરૂર નથી, કારણ કે ભારતીય માર્કેટમાં અને ખાસ કરીને ગુજરાતની બજારોમાં ૯૯ ટકા ચીકુ કાળી પત્તી જાતનાં છે. ગુજરાતમાં કાળી પત્તી જ ઉગાડાય છે.

રાજ્યમાં ચીકુનું હબ એટલે દક્ષિણ ગુજરાતનું અમલસાડ ગામ. નવસારી જિલ્લાના આ ગામનાં ચીકુને હવે GI (Geographical Indication) ટૅગ પણ મળી ગયો છે એટલે અમલસાડી ચીકુની ઓળખ હવે વૈશ્વિક પણ બનશે. અમલસાડી ચીકુ અને અમલસાડ ગામની ખાસ વાત જાણવા અમે તો અમલસાડ જ પહોંચી ગયા.

સુરતથી ૪૦ કિલોમીટર દૂર નવસારી વટાવીને પછીના ૨૦ કિલોમીટર જેટલો રસ્તો પસાર કરો એટલે અમલસાડ આવે, પણ એ પહેલાં રોડના બન્ને કિનારે હર્યાભર્યાં વૃક્ષો જોવાની મજા આવે. એમ તો નવસારી પહેલાં જ આંબાવાડી અને ચીકુવાડીનાં દર્શન થવા લાગે, પણ નવસારી બાદ આ બન્ને વાડીઓ ગાઢ થવા લાગે. કેરી અને ચીકુનાં લટકતાં ઝૂમખાં કોઈના પણ મોંમાં પાણી લાવી દે.