કુદરતી ચાહતોઃ તન-ધન સાથે મનને પણ સાચવો...

લાંબા સમય સુધી અસર છોડી જતી આપત્તિઓના સામના માટે માનસિક રીતે સજ્જ થવાનું છે.

- ડૉ. અપર્ણા દેશમુખ

કુદરતી આફત એટલે એવી છે જે લોકોનાં વ્યક્તિગત, સામાજિક, આર્થિક જીવન પર મોટી અસર કરે છે.

આવી ઘટના અચાનક થાય. ભૂકંપ જેવી આફત હોય તો કદાચ થોડી ક્ષણ પૂરતા જ એના આંચકા અનુભવાય. ભારે વરસાદને કારણે પૂર આવે તો એ સ્થિતિ ત્રણ-ચાર દિવસ પણ રહી શકે. જો કે આવી કોઈ પણ આપદા આવે, એની અસર ક્યારેક સપ્તાહો અથવા મહિનાઓ સુધી વર્તાય.

તાજેતરના દાયકાઓમાં કુદરતી આફતોની તીવ્રતામાં વધારો થયો છે અને આગામી વર્ષોમાં હજી એની તીવ્રતા વધશે એ ચિંતા પણ છે. આનું મોટું કારણ છે ગ્લોબલ વૉર્મિંગના લીધે વાતાવરણમાં થઈ રહેલા ફેરફાર.

માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર થતી અસર

આમ તો માણસે આવી આફતોનો સામનો કરવા પોતાની જાતને કેળવવાની હોય છે, પરંતુ આપત્તિ-અસરગ્રસ્ત લોકોમાંથી એક તૃતીયાંશ લોકો નકારાત્મક માનસિક સ્વાસ્થ્ય પરિણામોનો અનુભવ કરી શકે છે. ઘણાને આઘાતને કારણે વાસ્તવિકતા સ્વીકારવામાં મુશ્કેલી પડે છે અને જેમ જેમ એને સ્થિતિની ગંભીરતા સમજાય તેમ તેમ એ લોકો ચિંતા, ભય અને ઉદાસી અનુભવવાનું શરૂ કરી દે છે. એવા લોકોમાં પોસ્ટ-ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઑર્ડર (PTSD), ડિપ્રેશન અને ચિંતા જેવી માનસિક વ્યાધિ ઉત્પન્ન થઈ શકે છે.

લાંબા ગાળાનાં પરિણામ

ઘણી વાર કુદરતી આફતોની માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર પડનારી અસર લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહી શકે.