પાનખરનું પ્લાનિંગ અને એકલતાના કિનારા

આપણે ત્યાં વૃદ્ધોની વસતિ સામાન્ય રીતે મોટી છે અને આરોગ્યસંભાળ ને સુવિધાને કારણે એમાં ઉમેરો થઈ રહ્યો છે. લોકોની આવરદા તો વધી છે, પરંતુ અનેક શારીરિક, મનોવૈજ્ઞાનિક અને સામાજિક પરિવર્તનોનો સામનો કરવો પડતો હોવાથી બધા પોતાની ભાવના અને ખુશીથી જીવી શકતા નથી. એમાંના ઘણા લોકો વૃદ્ધાવસ્થામાં એકલતા અને હતાશાનો અનુભવ કરે છે.

- રાજ ગોસ્વામી

સુખ વગરની ખુશી...

એક ગામમાં એક વૃદ્ધ માણસ રહેતો હતો. એ પોતાને દુનિયાની સૌથી કમનસીબ વ્યક્તિ ગણતો હતો. એ હંમેશાં ઉદાસ રહેતો, સતત ફરિયાદ કરતો અને ખરાબ મૂડમાં રહેતો હતો.

ગામલોકો એના આ વર્તનથી કંટાળી ગયા હતા. બધા એનાથી દૂર રહેતા હતા, કારણ કે એની વાણી કડવી બની ગઈ હતી. એમાં એ વધુ એકલવાયો થઈ ગયો. લોકો એને જોઈને દૂરથી જ રસ્તો બદલી નાખતા, પરંતુ એક દિવસ ચમત્કાર થયો. એ વૃદ્ધ ખુશખુશાલ રહેવા લાગ્યો. એ એનો એંસીમો જન્મદિવસ હતો. લોકોને લાગ્યું કે એનો જન્મદિવસ છે એટલે એ આનંદમાં છે, પણ પછી તો એ રોજ હસતો નજર આવે, સામેથી સૌની ખબર પૂછે, મદદ કરવા લાગી જાય, બાળકો ભેગો રમતો હોય અને એકલો હોય તો ગીતો ગાય. ગામલોકોને શંકા પડી કે આ ગાંડો તો નથી થઈ ગયો ને? `અમુક લોકો એની પાસે ગયા અને પૂછ્યું: ‘મહારાજ, શું થયું? તમારાં દુઃખડાં ક્યાં ગયાં?' લોકો

વૃદ્ધે જવાબ આપ્યોઃ ‘કંઈ થયું નથી. હું એંસી વર્ષથી સુખનો પીછો કરી રહ્યો હતો, એને લોકોમાં અને વસ્તુઓમાં શોધતો હતો, પરંતુ હવે મેં નક્કી કર્યું છે કે હું હવે સુખ વગર જીવીશ. હું હવે માત્ર જીવન જીવીશ... એટલે હવે હું ખુશ છું.’

***

એકલતા માણસને ખતમ કરી નાખે છે. મેં નક્કી કર્યું કે ટૅબૂ તેલ પીવા જાય. હું મારી જિંદગી ફરીથી બનાવીશ. વ્હાય ધ હેક નૉટ? (ટૅબૂ એટલે સમાજમાં જે વર્જિત છે, અસ્વીકાર્ય છે તે). આ શબ્દો ભારતની સૌથી મોટી રિયલ એસ્ટેટ અને કમર્શિયલ કંપની ડીએલએફ (દિલ્હી લૅન્ડ ઍન્ડ ફાઈનાન્સ)ના ૯૩ વર્ષી ચૅરમૅન કુશલ પાલ સિંહના છે. થોડા દિવસ પહેલાં એ સીએનબીસી બિઝનેસ ન્યૂઝચૅનલ પરના કાર્યક્રમમાં બોલી રહ્યા હતા. એક પ્રશ્નના ઉત્તરમાં એમણે કહ્યું: ‘મારી પત્નીનું અવસાન થયું એ પછી હું એકલો પડી ગયો હતો. એકાદ વર્ષમાં હું પણ મરી ગયો હોત, કારણ કે તમે જેનાથી સૌથી ઘનિષ્ઠ હો એ વ્યક્તિ જતી રહે પછી તમે ટેલિવિઝન જોયા કરો અથવા શરાબી થઈ જાવ. બધા જ મિત્રો જતા રહ્યા હોય. ઍક્ચ્યુઅલી, આજે મારા સમયની કોઈ વ્યક્તિ ભાગ્યે જ આસપાસમાં છે. એકલતા માણસને ખતમ કરી નાખે છે. મેં નક્કી કર્યું કે ટૅબૂ તેલ પીવા જાય. હું મારી જિંદગી ફરીથી બનાવીશ. વ્હાય ધ હેક નૉટ?