'దక్కనీ' కవితా విహారంలో షహర్

యావద్భారతదేశంలో తొలిసారిగా కవిత్వాన్ని ఒక సంపుటిగా 'ఖులీయత్' పేరిట మహమ్మద్ ఖులీ కుతుబ్షా 'దక్కనీ' క తెచ్చారు.

- - జయసూర్య

యావద్భారతదేశంలో తొలిసారిగా కవిత్వాన్ని ఒక సంపుటిగా 'ఖులీయత్' పేరిట మహమ్మద్ ఖులీ కుతుబ్షా 'దక్కనీ' క తెచ్చారు. ఆ విధంగానే దేశంలోనే శతాబ్దాల క్రితం తొలి ఉర్దూ కవయిత్రిగా 'మాప్లఖా బాయి చందా' పేరు పొందారు. మహిళల తొలి కవితా సంపుటి కూడా ఆమెదే.మొదటిసారి ఒక ఉర్దూ-దక్కనీ కవీ, కవయిత్రీ కవితా సంపుటులు హైదరాబాద్ నుండి రావటం అది ప్రస్తుత తెలంగాణ రాజధాని వైభవోపేత వారసత్వం అయింది.దక్కనీ కవిత్వం ఉత్తర భారతంలో ఢిల్లీ, లాహోర్, లక్నో పలు నగరాలలో నాడు ప్రశంసాయుతంగా మారుమోగింది. ఒక ప్రియురాలు తన ప్రియుడికి సమర్పించిన కానుక 'దివాన్' ఉర్దూ కవిత్వం సంపుటి. మాహ్ అంటే చంద్రుడు, ల అంటే వదన. ఆమె అసామాన్య సౌందర్య జ్వాలలలో శలభాలుగా మారిన దివానా, పర్వానాలు ఎందరో. ఆమె కాలి అందెల సవ్వడి, హృదయాల లయలు తప్పి మతులు పోయేవి. ఆమె ఆస్థాన నర్తకి మాత్రమే కాదు. నిజాం దర్బారులో అత్యున్నత 'ఉమ్రాన్' పదవి అలంకరించిన ఆత్మ, బాహ్య సౌందర్యం మేళవించిన విదుషీమణి. నవాబ్ మీర్ ఆలం కాలంలో, ఆ రోజు దేవిడీలో 'మాహ్ లఖా' నృత్య కార్యక్రమంలో దివాన్ జాన్ మాల్కం సాబ్కు ఒక ఫిరంగికి, దర్బార్లో పట్టుశాలువా కంఠహారంగా వేసి తన ప్రథమ కవిత్వ పుస్తకం దివానన్ను అతని చేతులలో పెట్టి శిరసు వొంచి మూడు సార్లు సలాం చేయడం నాడు మన హర్, ప్రేమకు పట్టాభిషేకం చేసిన కథనం దక్కన్ చరిత్రకు మాహ్ లఖాబాయి చందా అందించిన నజానాగా అద్భుత కవితా సౌం