નેપાળઃ ભ્રષ્ટાચારનું લોહી ચાખી ગયેલો વાઘ એનો શિકાર જતો કરે?

જ્યાં લોકશાહી હજી સરખી રીતે શ્વાસ સુદ્ધાં લઈ શકતી નહોતી એ નેપાળમાં પ્રજાના વિરોધ અને વિદ્રોહને કારણે વધુ એક સરકારનું પતન થયું. હવે નવેસરથી સંસદની ચૂંટણી થશે, પણ ત્યાં સુધી આ પહાડી દેશે હમણાનાં તોફાનમાં થયેલા આર્થિક નુકસાનના આઘાતમાંથી બહાર નીકળવું પડશે અને અસ્તિત્વની લડાઈ લડવી પડશે.

- હીરેન મહેતા

નેપાળમાં અચાનક ફાટી નીકળેલું રાજકીય તોફાન ભારે ખુવારી વેરીને હાલપૂરતું શાંત પડ્યું છે. જો કે આ શાંતિનું અસ્તિત્વ કેટલું છે એ જાણવું મુશ્કેલ છે.

વર્ષો સુધી રાજાશાહી વહીવટ હેઠળ રહેલા નેપાળમાં લોકશાહી ઠરીઠામ થાય એવા પ્રયોગનાં અનેક વખત બાળમરણ થયાં છે. ૧૯૯૦ અને ૨૦૦૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પણ આવા પ્રયત્ન નિષ્ફળ નીવડ્યા પછી ૨૦૦૮માં નેપાળની નવનિર્વાચિત બંધારણીય સભાએ નેપાળને ભારતની જેમ પ્રજાસત્તાક લોકશાહી શાસનવ્યવસ્થા આપવાનું ઠેરવ્યું. જો કે એ પછી પણ નેપાળી પ્રજાને પોતાની કહી શકાય એવી સરકાર આજ સુધી મળી નથી.

પાછલાં વર્ષોમાં એટલી વાર સત્તાપલટા થયા છે કે ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે છાશવારે ભૂકંપની શક્યતા ધરાવતા નેપાળમાં દર થોડા થોડા સમયે રાજકીય ધરતીકંપ પણ આવ્યા જ કરે છે.

એશિયા અને આફ્રિકાના ઘણા દેશની જેમ નેપાળ પણ ઉદ્યોગધંધા ની અછતથી પીડાય છે. એની ઊપજ રૂપે બેરોજગારી અને ગરીબી નેપાળી પ્રજાના લમણે લખાઈ ગયાં છે. પ્રજાની આવી લાચારી વચ્ચે નેપાળમાં ભ્રષ્ટાચાર ભારોભાર ફેલાયેલો છે. સરકાર આવતી-જતી રહે છે એટલે સત્તા પર આવતા મોટા ભાગના રાજકારણી ઓછા સમયમાં જેટલું ઉસેટવા મળે એટલું જમી જવા માટે તત્પર રહે છે. કહે છે કે આને કારણે નેપાળમાં ખાયકીનું પ્રમાણ બેસુમાર વધ્યું છે અને પ્રજા એનાથી તંગ આવી રહી છે.