એવૉર્ડ્સ... આપણા ને એમના

ભારત હોય કે અમેરિકા, ફિલ્મ એવૉર્ડ્સની સીઝન શરૂ થઈ ગઈ છે. અમેરિકા પાસે આઠ-નવ દાયકાથી એનાયત થતા ઓસ્કાર અને ગોલ્ડન ગ્લોબ્સ જેવાં સમ્માન છે તો આપણે ત્યાં નૅશનલ અને દાદાસાહેબ ફાળકેથી લઈને ડઝનબંધ ખાનગી સંસ્થાના ફિલ્મ એવૉર્ડ્સ છે. આજકાલ બધા જ બધાને એવૉર્ડ આપે છે. આમ તો કોઈ પણ એવૉર્ડ્સ વિવાદાસ્પદ હોય જ, પણ ઓસ્કારમાં વર્ષોથી કલાકાર-કસબીઓ દ્વારા ટ્રૉફી સ્વીકારીને (કે ન સ્વીકારીને) જાતજાતના પોલિટિકલ સ્ટેટમેન્ટ કરવાની એક પરંપરા રહી છે. આમાં અમેરિકાના પ્રમુખ પણ બાકાત હોતા નથી. જો કે હવે સમય બદલાઈ રહ્યો હોય એવું લાગે છે.

- કેતન મિસ્ત્રી (મુંબઈ)

દેશ-દુનિયામાં ફિલ્મ એવૉર્ડ્સની સીઝન શરૂ થઈ ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર યોજાતો એકેડેમી (ઓસ્કાર) એવૉર્ડ્સ એનાયત સમારંભ બે માર્ચે યોજાઈ ગયો, તો ગયા અઠવાડિયે (૮-૯ માર્ચે) આઈફા એવૉર્ડ્સ એનાયત સમારંભ જયપુરમાં યોજાઈ ગયા. હવે કતારબંધ ફિલ્મ એવૉર્ડ્સ યોજાવા માંડશે. આમાં કલાકાર-કસબીઓને પોંખવાના પવિત્ર ઉપક્રમના બદલે એ ગીત-સંગીત-નૃત્યની મહેફિલ વધારે લાગે છે. અમુક કલાકારો પૈસા લઈને નાચે ને ઘરભેગા થઈ જાય તો અમુકને એવૉર્ડની લાલચ આપવામાં આવેઃ અમારા સમારંભમાં આવો, નાચો... સામે અમે તમને એવૉર્ડથી સમ્માનિત કરીશું. તો અક્ષય કુમાર જેવો કલાકાર ચોખ્ખા શબ્દમાં કહે છે: ‘એવૉર્ડ આપવો હોય તો આપો, પણ મારા પરફોર્મન્સ માટે મને પૈસા તો ચૂકવવા જ પડશે!’

એક સમયે આપણે ત્યાં ગણ્યાગાંઠ્યા ફિલ્મ એવૉર્ડ્સ જ હતા. બહુધા જાણીતાં ફિલ્મ સામયિકો એ આપતાં. આજેય આપે છે, પણ સેટેલાઈટ ટેલિવિઝનની ભરમાર, સ્પૉન્સરશિપ, લોકોની મનોરંજનની ભૂખ, ટિકિટોની કમાણી, વગેરેથી અંજાઈને આજે નાની-મોટી અનેક સંસ્થા પણ ફિલ્મ એવૉર્ડ્સ આપતી થઈ છે. અરે, દાદાસાહેબ ફાળકેના નામે જ જાતજાતના એવૉર્ડ સમારંભો યોજાય છે.

ઉલ્લખેનીય છે કે ભારતીય સિનેમાજગતના ભીષ્મ પિતામહ દાદાસાહેબ ફાળકેની સ્મૃતિમાં ૧૯૬૯થી કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતો એવૉર્ડ સિનેઉદ્યોગનું સર્વોચ્ચ સમ્માન ગણાય છે. રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં યોજાતા નૅશનલ ફિલ્મ એવૉર્ડ્સના સમારંભમાં દાદાસાહેબ ફાળકે એવૉર્ડ આપવામાં આવે છે.

વિચિત્ર વાત એ છે કે છેલ્લા થોડા સમયથી અમુક આયોજકો પોતાની સંસ્થા સાથે દાદાસાહેબ ફાળકેનું નામ જોડી ફિલ્મ એવૉર્ડ્સ આપે છે, કલાકાર-કસબી એ લેવા પણ જાય છે, સ્પૉન્સર મળે છે, કાર્યક્રમની ટિકિટો વેચાય છે, આયોજકો ચિક્કાર કમાય છે. કહેવાય છે કે અમુક કલાકારો પાસેથી એવૉર્ડ માટે તગડી રકમ પણ લેવામાં આવે છે.