દો કદમ તુમ ભી ચલો... દો ક્દમ હમ ભી ચલે...

પૈડાં બરાબર દોડતાં રાખવાં હોય તો સ્ત્રી-પુરુષે સ્વસ્થ સંબંધ રાખતાં શીખવું જોઈએ.

- ડૉ. અપર્ણા દેશમુખ

કદાચતમે ઘણી પ્રેમકથા વાંચી હશે કે પછી રોમેન્ટિક ફિલ્મ જોઈ હશે, કદાચ તમને બાયોલૉજી ક્લાસમાં શારીરિક સંબંધો વિશે શીખવવામાં આવ્યું હશે કે કદાચ તમે લગ્નસંબંધોની કાયદેસરતાથી સારી રીતે વાકેફ હશો, પરંતુ કમનસીબે આપણા જીવનના ભાગીદારો સાથે સ્વસ્થ સંબંધ કઈ રીતે જાળવવા એ શીખવાનો કોઈ સ્રોત નથી.

આ સંબંધ વિશે ઘણી વાર આપણે આપણાં મા-બાપ કે બીજા વડીલોથી શીખતાં હોઈએ છીએ, જે હંમેશાં મદદરૂપ જ હોય એ જરૂરી નથી, કારણ કે ક્યારેક એ લોકોના વચ્ચેના સંબંધ તણાવપૂર્ણ હોય છે. સંબંધોને લગતી આપણી ઘણી વાત આપણે જે સમાજમાં રહીએ છીએ એમાંથી ગ્રહણ કરી હોય છે અને એ પણ હંમેશાં આપણને એક સ્વસ્થ સંબંધ તરફ દોરી જાય એ જરૂરી નથી.

સ્વસ્થ સંબંધ શું છે? એ વિશે જ્યારે આપણા વિચારો સ્પષ્ટ ન હોય તો આપણે આપણા જીવનસાથી સાથે અજાણતાંમાં ટ્રાયલ ઍન્ડ એરર કરવા માંડીએ છીએ. જો કે આવા અખતરા વારંવાર કરવાથી સંબંધોએ એની મોટી કિંમત ચૂકવવી પડે છે.

તંદુરસ્ત સંબંધ ત્રણ મહત્ત્વના ઘટકો પર આધારિત હોય એમ આપણે કહી શકીએઃ આદર, વિશ્વાસ અને સ્નેહ. ફિલ્મ અને વાર્તામાં દર્શાવવામાં આવેલો પ્રેમ ખરેખર આ મહત્ત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં આપણી નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા ઓછી કરી શકે છે. બીજી બધી વસ્તુ કરતાં આવા પ્રેમને વધારે પ્રાધાન્ય આપવાથી આપણા સંબંધો અસ્વસ્થ બનવા તરફ વળવા માંડે છે.