મનની દિવાળીઃ ભીતર દીવડા ઝળહળે!

ઘરમાંથી નકામી ચીજો કાઢો એમ મગજમાંથી નકારાત્મકતા દૂર કરીએ તો?

- ડૉ. અપર્ણા દેશમુખ

તહેવારો આપણને આપણા સ્વજનો સાથે આનંદની ક્ષણોની ઉજવણી કરવાનો અને ભૂતકાળની ભૂલ અથવા દુઃખદાયક યાદને ક્ષમાની ભાવના સાથે જોવાની ક્ષમતા આપે છે.

ઘરની સાફસફાઈ કરી એને સજાવવું, જુદી જુદી જાતની મીઠાઈ-ફરસાણ બનાવવાં, પ્રિયજનોને મળવું, પૂજાપાઠ જેવી વિધિમાં ભાગ લેવો... આ બધું આપણે દર દિવાળીએ કરીએ જ છીએ, પણ શું તમે જાણો છો કે આ બધી પ્રવૃત્તિના ફાયદા આપણા માનસિક આરોગ્ય પર પણ થાય છે?

કઈ રીતે એ પણ જોઈએઃ

+દિવાળી આવતાં પહેલાં જ આપણે ઘર-ઑફિસ-દુકાનની સાફસફાઈ કરવામાં લાગી જઈએ. સામાન્ય દિવસોને બદલે દિવાળીમાં આપણે ડીપ ક્લીનિંગ (deep cleaning) એટલે કે ઘણી વધારે બારીકાઈથી સાફસૂફી કરતાં હોઈએ છીએ. ઘરનો દરેક ખૂણો, માળિયા, દીવાલ, વગેરે બધું એમાં આવી જાય.

+કબાટ કે ખાનામાં મૂકેલી એક-એક વસ્તુ કાઢી એને સાફ કરીને આપણે એ પાછી ગોઠવીએ અને અમુક જૂની વસ્તુ કાઢી નાખીએ અથવા તો એ ઉપયોગ કરવાલાયક હોય તો કોઈને આપી દઈએ. આવી બિનજરૂરી વધારાની વસ્તુ કાઢી નાખવી એને ડિક્લટરિંગ (De-cluttering) પણ કહેવાય છે. કેટલાંક સંશોધન કહે છે કે જેમ આસપાસની બિનજરૂરી ચીજો અને અવ્યવસ્થા ઓછી થાય એમ મનની અસ્વસ્થતા પણ ઓછી થાય છે. ઘરના ડિક્લટરિંગથી મનનું પણ ડિક્લટરિંગ થાય છે-તણાવ stress ઓછો થાય છે અને પોઝિટિવિટી વધે છે.