ખુશી વધુ છે, પણ ચિંતાનાં કારણ પણ છે ખરાં!

દેશના અર્થતંત્રનો એક્સ-રે ગણી શકાય એવો રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઈન્ડિયાનો વાર્ષિક અહેવાલ હમણાં બહાર આવ્યો છે. આ રિપોર્ટમાં આર્થિક વિકાસનાં આંકડા, માહિતી, નબળાઈ, પડકારો, ચિંતા સહિતના ઘણા સંકેત સમાઈ જાય છે. ચાલો જોઈએ, શું સૂચવે છે આ રિપોર્ટ?

- જયેશ ચિતલિયા

વિશ્વનો સૌથી સમૃદ્ધ દેશ ગણાતા અમેરિકાએ હમણાં ઉચ્ચતમ દેવા (ડેટ)ની મર્યાદાનો અને રિસેશનના સંજોગોનો સામનો કરવાનો આવ્યો છે, જે અત્યારે ગરમાગરમ ચર્ચાનો વિષય પણ છે. વરસ ૨૦૨૨-૨૩ના હાલહવાલ જોઈએ તો દુનિયાના સૌથી વિશાળ અર્થતંત્ર અમેરિકાનો જાન્યુઆરીથી માર્ચ ક્વાર્ટરમાં વિકાસદર (જીડીપી) માત્ર ૧.૧ ટકા વધ્યો છે, ચીને ૪.૫ ટકાના દરે વૃદ્ધિ કરી છે, જપાન ૧.૬ ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામ્યું છે તો જર્મની તો ૦.૩ ટકા માઈનસ જીડીપી રેટ સાથે રિસેશનમાં પ્રવેશ્યું છે. બીજા કેટલાક દેશોની આર્થિક દશા અને દિશા કંઈક આવી જ છે.

આ બધા વચ્ચે એકમાત્ર ભારતીય અર્થતંત્ર ૬.૧ ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામ્યું છે, જે ગયા વરસના આ ગાળામાં ચાર ટકા હતો. અહીં એ નોંધવું જરૂરી છે કે વરસ ૨૦૨૨-૨૩ના સંપૂર્ણ નાણાકીય વરસમાં ભારતનો જીડીપી ૭.૧ ટકાના દરે વધ્યો. એના આગલા નાણાકીય વરસના ૯.૧ ટકાના દર સામે આ દર ધીમો હોવા છતાં બહેતર છે.

આમ આપણી ફાસ્ટેસ્ટ ગ્રોઈંગ ઈકોનોમી માટે આગામી સમયનો આશાવાદ પણ ઊંચો છે. જો કે આ માટે લોકોનો વપરાશખર્ચ અને સરકારનો ખર્ચ બહુ ઝડપથી વધવો આવશ્યક છે. આમ નહીં થાય તો આ ઝડપી વૃદ્ધિ પામતું અર્થતંત્ર પણ ધીમું પડી શકે.