એમના વિરોધનું કારણ સમજો...

શિક્ષણ ક્ષેત્રની ગેરરીતિ સામે દિલ્હીમાં થયેલા આંદોલનને એક ચોક્કસ નજરે જોવાની જરૂર નથી. આવા લોકજુવાળથી વિદ્યાર્થીઓનું અને યુવાનોનું ભલું થતું હોય તો એમાં કશું અનુચિત તો નથી જ.

- હીરેન મહેતા

આપણા મિત્ર ન હોય એ તમામ આપણા દુશ્મન નથી હોતા. આપણી સાથે જે સહમત ન હોય એ બધા આપણા વિરોધી નથી હોતા... કમનસીબે અત્યારના સોશિયલ મિડિયા પર નભી રહેલા માહોલમાં આવા શબ્દો વચ્ચેની ભેદરેખા બહુ સૂક્ષ્મ અને ક્યાંક તો સાવ વિલોપ થઈ ગઈ છે.

વડા પ્રધાન તરીકે મનમોહન સિંહની બીજી મુદત દરમિયાન, ૨૦૧૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં એમની સરકારનાં એક પછી એક ભોપાળાં બહાર આવવા લાગ્યાં. મનમોહન સિંહ પોતે નખશિખ પ્રામાણિક, પણ એમની આજુબાજુ, કોંગ્રેસ અને એના સાથી પક્ષોના મંત્રીઓ ભ્રષ્ટાચારમાં રત હતા અને તેમ છતાં એ કોઈ પગલાં લઈ શકે એમ નહોતા. પોતાની સ્વચ્છ પ્રતિભા ખરડાય નહીં એ માટે આમ તો એમણે હોદ્દો છોડી દેવો જોઈતો હતો, પરંતુ કોઈક કારણસર એ મોઢે તાળું મારીને સત્તા પર બેઠા રહ્યા અને નાહકના વગોવાઈ ગયા. એક જાણીતા ઉદ્યોગપતિએ એ વખતે મનમોહન સરકાર માટે પંગુ-લકવો મારી ગયેલી સરકાર એવો શબ્દપ્રયોગ કર્યો હતો.

‘કોક્રોચ પાર્ટી’ના અભિજિત દીપકેનું આંદોલન સારું પરિણામ લાવી શકશે?

એ સમયે દેશમાં જે રાજકીય અરાજકતા હતી એને કારણે અણ્ણા હજારેના લોકપાલ ખરડા માટેના આંદોલનને પ્રચંડ જનસમર્થન મળ્યું હતું. એ જ ગાળામાં ગાજેલા દિલ્હીના નિર્ભયા બળાત્કાર કેસ વખતની સરકારની નિષ્ક્રિયતા પછી વાતાવરણ એટલું સરકારવિરોધી બની ગયું કે ૨૦૧૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના ભાગે ૫૪૩માંથી રોકડી ૫૦ બેઠક પણ ન આવી.

છેલ્લા દાયકા-દોઢ દાયકામાં તો સ્થિતિ બહુ બદલાઈ ગઈ છે. સોશિયલ મિડિયાના પ્રભાવને કારણે કોઈ નક્કર આધાર વિના પણ લોકોની માનસિકતા એક પ્રકારની ગ્રંથિ જેવી વાડાબંધીમાં કેદ થઈ રહી છે. આવે સમયે સત્તાસ્થાને, જવાબદારીભર્યા હોઠે બેસેલા લોકોએ એમનાં વાણી અને વર્તન વિશે સભાન રહેવું જોઈએ. થોડાં સપ્તાહ અગાઉ સર્વોચ્ચ અદાલતના વડા ન્યાયમૂર્તિ સૂર્ય કાન્તે બેરોજગાર યુવાનો અને સામાજિક કાર્યકરોની સરખામણી વાંદા (કોક્રોચ) સાથે કરી એમને ઉપદ્રવી લેખાવ્યા. પાછલાં વર્ષોમાં દેશ ગરીબી નાબૂદ કરવાની દિશામાં આગળ વધ્યો હોય તો પણ બેકારીનું પ્રમાણ હજી ખાસ નીચે આવ્યું નથી એ હકીકત છે. શિક્ષિત યુવાનો લાંબો સમય બેરોજગાર રહે તો એમની હતાશા ક્યારેક હુતાશનનું રૂપ લઈ શકે.