આતંકનું મનોવિજ્ઞાન સમજો...

કયાં સ્થિતિ-સંજોગ માણસને ટેરરિસ્ટ બનાવે છે?

- ડૉ. અપર્ણા દેશમુખ

આતંકવાદ એક જટિલ મુદ્દો છે, જે સમગ્ર માનવસમાજ માટે એક મોટી ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. વર્તમાન સ્થિતિમાં એ જાણવા જેવું છે કે એવાં કયાં મનોવૈજ્ઞાનિક પરિબળો છે જે વ્યક્તિને કે માનવસમૂહને આવાં હિંસક કૃત્યો આચરવા પ્રેરિત કરે છે. અત્યારે જે રીતે વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે આતંકવાદી અને હિંસક પ્રવૃત્તિ વધી રહી છે એ ધ્યાનમાં રાખી આતંકવાદીઓની માનસિકતા સમજવી જરૂરી છે. સાથે સાથે આવા આતંકવાદી હુમલામાં બચી ગયેલા લોકોનાં માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર જે અસર પડે છે એ પણ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.

સંશોધન પ્રમાણે આતંકવાદ તરફ વળતી વ્યક્તિ ઘણી વાર ચોક્કસ માનસિક લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે, જેમ કે...

* કટ્ટરપંથીકરણઃ મોટે ભાગે જે વ્યક્તિ આતંકવાદનો રસ્તો અપનાવે છે એ કટ્ટરપંથીકરણની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે. આવી વ્યક્તિ પહેલેથી જ સામાજિક અલગતા, કથિત ભેદભાવ કે અન્યાય જેવી અમુક પ્રકારની ખોટી ધારણા ધરાવે છે અને આ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થયા પછી એમના વિચાર અને માન્યતા વધુ ઉગ્ર બને છે.