ઈમોજી: મનની સ્થિતિનું વર્ણન કરતી વૈશ્વિક ભાષા

ચિત્રલિપિ અર્થાત્ શબ્દો લખવાને બદલે એનાં વર્ણનાત્મક ચિત્રો દોરવાની પ્રાચીન સંસ્કૃતિમાં વપરાતી રીત ‘ડિજિટલ ઈમોજી’ તરીકે ઓળખાય છે. તાજેતરમાં ‘વર્લ્ડ ઈમોજી ડે’ ઊજવાયો ત્યારે આ મૉડર્ન યુગની ચિત્રલિપિ વિશે જાતજાતની ચર્ચા થઈ.

- નિતુલ ગજ્જર (વડોદરા)

ધારો કે તમે ઑફિસમાં સખ્ખત બિઝી છો અને તમારો ફોન રણકે છે. તમારા મિત્રનો મેસેજ છે કે એની બેબલીને અમેરિકાના સ્ટુડન્ટ વિઝા મળી ગયા છે અને એ આવતા મહિને ન્યુ યોર્ક જશે. મિત્રને જવાબ આપવો, હરખ કરવો જરૂરી છે, પણ આ કામનો બોજ.. તમે વચલો રસ્તો કાઢો છો.

ફોનમાંથી બે ચિત્ર શોધી જવાબ રૂપે મોકલી આપો છોઃ પહેલું, સ્મિત ફરકાવતો ચહેરો અને બીજું, થન્ક્સ અપવાળો અંગૂઠો. વાત પૂરી.

તમને ખબર છે તમે શું મોકલ્યું, રાઈટ? ઈમોજી. હમણાં (૧૭ જુલાઈએ) વર્લ્ડ ઈમોજી ડે ઊજવાઈ ગયો ત્યારે એના ઉપયોગ વિશે દુનિયાભરમાં જાતજાતની ચર્ચા થઈ. ૨૦૧૭માં ઈમોજીની વધતી લોકચાહનાને ધ્યાનમાં રાખી ૧૭ જુલાઈને વિશ્વ ઈમોજી દિવસ જાહેર કરવામાં આવ્યો. આ દિવસ નક્કી કરવાનું કારણ એટલું જ કે કૅલેન્ડરનું ચિત્ર દર્શાવતા ઈમોજીમાં જે તારીખ દેખાય છે એ ૧૭ જુલાઈ છે.

અત્યારે પૃથ્વી પર લગભગ ૭૧૫૧ ભાષા ચલણમાં છે. સૌથી વધુ ૮૩૯ ભાષા પપુઆ ન્યુ ગિની નામના ટાપુદેશ પર વપરાય છે. ભારતની વાત કરીએ તો આપણે ત્યાં બાવીસ મુખ્ય ભાષા છે. જો કે ભારતમાં વપરાતી કુલ ભાષાનો આંકડો તો ૭૦૦ જેટલો છે.

અલબત્ત, શબ્દોની જગ્યા જ્યારે ચિત્રો લઈ લે ત્યારે સામેની વ્યક્તિ શું કહેવા માગે છે એ સમજવું સરળ બની જાય. એક સમયે આવી ચિત્રલિપિનો ખાસ્સો ઉપયોગ થતો, જે હવે ઈમોજી સ્વરૂપે આપણા જીવનમાં પ્રવેશી છે-રોજિંદા જીવનમાં વપરાતી ભાષા. સ્માર્ટફોન પર મળેલો કોઈ સંદેશો વાંચી-જોઈને ખુશી થઈ, દુ:ખી થયા, કંઈ સમજાયું નહીં, ગુસ્સો આવ્યો, રડવું આવ્યું એ બધું લખવાને બદલે એક ઈમોજી મોકલી દો. ફિનિશ.