બાલિકાઓ શીખે છે પંચાયતી રાજના પાઠ

સરકારે મહિલાઓને પંચાયતી રાજમાં અનામત આપી છે. મહિલાઓ પુરુષોની સમકક્ષ થઈને વહીવટી ક્ષેત્રે પણ બખૂબી કામ કરે તે હેતુ તેમાં સમાયેલો હોવા છતાં અનેક ગામોમાં મહિલા સરપંચની કામગીરી પુરુષો ચલાવતા જોવા મળે છે. ત્યારે હવે ગુજરાતનાં ગામડાંની બાલિકાઓ, કિશોરીઓ પંચાયતી રાજના અને જાહેર જીવનના પાઠ ભણી રહી છે. બાલિકાઓને ઘરની બહાર નીકળીને સમાજનું કામ કરવાનું પ્રોત્સાહન આપવાની પહેલ કચ્છની બાલિકાઓએ કરી છે.

- સુચિતા બોઘાણી કનર

સરકારે પંચાયતી રાજમાં મહિલાઓની સહભાગિતા નિશ્ચિત કરી હોવા છતાં સામાજિક, શૈક્ષણિક, આર્થિક કારણોસર મહિલાઓ પોતાના અધિકારનો પૂરતો ફાયદો ઉઠાવી શકતી નથી. અનેક વખત મહિલા સરપંચ માત્ર નામનાં જ બની રહેતાં દેખાય છે. ખરો વહીવટ તેમના પતિ અથવા ઉપસરપંચ ચલાવતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં જો મહિલાઓને નાની ઉંમરથી જ પંચાયતી રાજ સાથે પિરિચત કરાવાય, તેમના શિરે ગામની સુખાકારીની થોડી જવાબદારી નંખાય તો ગામની બાલિકાઓ આગળ જઈને ચોક્કસ સારી રાજનેતા બનીને સમાજનાં કામો સારી રીતે કરી શકે. દીકરીઓને રાજકારણમાં સક્રિય બનાવવી હશે તો તેમને નાનપણથી જ ટ્રેનિંગ આપવી જોઈએ. આવી વિચારધારાના પરિણામે જ જન્મ થયો બાલિકા પંચાયતનો. નાની ઉંમરની બાળાઓને સરપંચ, ઉપસરપંચ કે સભ્ય બનાવીને, માર્ગદર્શન આપીને ગામનાં, મહિલાઓનાં કામો કરવા માટે પ્રેરણા અપાય તો તેના અદ્ભુત પરિણામ મળે છે. દિલમાં લોકોના ઉત્થાન માટે કામ કરવાની ભાવનાવાળી બાળાઓ ગામેગામથી જડી આવે છે.

બાલિકા પંચાયતનો વિચાર આવ્યો હતો, કચ્છના મહિલા અને બાળ સુરક્ષા અધિકારી અવની વેને. તેઓના પ્રયત્નથી કચ્છનાં ગામડાંમાં પહેલી વખત બાલિકા પંચાયત બનાવવાની પહેલ થઈ. આ કામગીરી રાજ્ય અને કેન્દ્રીય સ્તરે પણ બહુ વખણાઈ. અત્યારે ગુજરાત રાજ્યનાં તમામ ગામોમાં બાલિકા પંચાયત બની છે અને બાલિકાઓ સુપેરે કામગીરી પણ કરી રહી છે. કચ્છની બાલિકાઓ એક દિવસ માટે મુખ્યમંત્રી, મંત્રી, ધારાસભ્ય બનીને તેજસ્વિની વિધાનસભા શોભાવી આવી છે.