Çin Satrancı

Deflasyonist baskılar, tüketim krizi, aşırı borçlanma ve gayrimenkul krizine ek olarak ABD'nin korumacı politikalarıyla Çin ekonomisinin sorunları derinleşiyor. Çin, ekonomideki 10 hayati sorunun üstesinden gelip yapacağı hamlelerle geleceğin hâkim ekonomik gücü olabilecek mi?

- Yazı: Levent Gürses

Çin uzun zamandır geleceğin büyük ekonomik süper gücü olarak yorumlansa da son dönemde derin ekonomik sorunlarıyla dikkat çekiyor. Özellikle büyük ticaret ortaklarıyla gerginleşen ilişkiler, iç talepteki yavaşlama ve deflasyonist baskılar öne çıkıyor. Bir başka büyük sorun ise gayrimenkul sektörü...

Hayman Capital Management'ın kurucusu Kyle Bass, Çin'de ciddi makroekonomik dengesizlikler olduğunu belirterek, Sorunun özünün, GSYİH'nin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturan gayrimenkul sektöründe yattığını vurguluyor: “60 - 70 milyon boş evin üzerinde oturuyorlar. Bu, sonunda çökecek bir Ponzi şeması.” 2021 kriziyle bu balonun sönmesi deflasyonist baskılar yaratıyor ve gölge bankacılığı destekleyen varlıkların değerini düşürüyor.

Oysa Çin ekonomisinden gelen haberler tamamen olumsuz değil. Yılın ikinci çeyreğinde ekonomi yıllık yüzde 5,2 büyüdü. Bu oran beklentileri aştı ancak son üç çeyreğin en yavaşı ve önceki çeyrekteki yüzde 5,4'ün gerisinde. İlk yarıda 6,95 milyon yeni iş yaratıldı. ABD ile gümrük vergisi görüşmeleri sürerken, 12 Ağustos olan geçici anlaşma süresinin uzatılması bekleniyor. Bu anlaşmayla ABD'ye nadir metal ihracatı haziranda yüzde 660 arttı. Temmuzdaki bu olumlu hava yuan ve borsaya da yansıdı; endeksler 41, yuan ise 36 haftanın en yükseğine çıktı.

Ölçülme biçimine bağlı olarak halen dünyanın en büyük veya ikinci büyük ekonomisi konumunda olan Çin ekonomisinin nereye gittiği tüm dünya için önemli. Satın alma gücü paritesine göre küresel GSYİH'de payına baktığımızda ABD yüzde 16, Çin ise yüzde 17 ile birinci... Nominal olarak baktığımızda ABD yüzde 26 pay ile hâlâ en büyük, Çin'in payı yüzde 17, Avrupa Birliği'nin yüzde 15.

Çinli politikacılar, ABD Başkanı Donald Trump tarafından başlatılan ticaret savaşına rağmen ekonomik görünümün olumlu olduğunu ve yüzde 5 büyüme hedefinin yakalanacağını söylüyor. Düşünce kuruluşu Bruegel Institute, Çin'in en yakıcı 10 ekonomik sorununu şöyle sıralıyor: