ദുരിതനിവാരണ ആഘോഷം നവരാത്രി

ഒൻപത് രാത്രികൾ എന്നർത്ഥം വരുന്ന 'നവരാത്രി', ദുർഗ്ഗാദേവിയെ ആദരിക്കു ന്നതിനായി ആഘോഷിച്ചുപോരുന്ന ആഹ്ലാദത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും ഒൻപത് രാത്രികളും പത്തുപകലുകളും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു ഉത്സവമാണ്. ഈ ദിനങ്ങളിൽ ദേവിയെ ദുർഗ്ഗാദേവി, കാളിദേവി, സരസ്വതിദേവി, ലക്ഷ്മിദേവി എന്നീ ദിവ്യരൂപങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചുപോരുന്നു.

- കണ്ണാനി കാനം

ശരത് നവരാത്രി, ചൈത്ര നവരാത്രി, ആഷാഢ നവരാത്രി, വസന്ത നവരാത്രി എന്നിങ്ങനെ നാല് നവരാത്രികൾ ആചാരപ്രസിദ്ധമാണ്. എങ്കിലും കൂടുതലായും ആഘോഷിച്ചുപോരുന്ന രണ്ട് നവരാത്രികളാണ്. ചൈത്രനവ രാത്രിയും ശരത് നവരാത്രിയും. എന്നാൽ അതിവിപുലമായി ആഘോഷിച്ചു പോരുന്നത് സാധാരണയായി സെപ്റ്റംബർ ഒക്ടോബർ മാസങ്ങളിൽ വന്നു ചേരുന്ന ശരത് നവരാത്രി ആകുന്നു. ഭാരതത്തിലെ മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ഒൻപത് ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതും ഗംഭീരമായി കൊണ്ടാടി വരുന്നതുമായ ഒരു ഉത്സവം തന്നെയാണിത്.

മഹിഷാസുരനെ ദുർഗ്ഗാ ദേവി വധിച്ചതിന്റെ സന്തോഷ സൂചകമായിട്ടാണ് നവരാത്രി ആഘോഷിച്ചുപോരുന്നത്. അസുരന്മാരിൽ ഭീകരനായ മഹിഷാസുരൻ എന്ന രാക്ഷസൻ ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും നിരന്തം ഒരുപോലെ ഉപദ്രവിച്ചു പോന്നിരുന്നു. അവന് പുരുഷന്മാരിൽ നിന്ന് മരണമുണ്ടാകാതിരിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നും വരം നേടിയിരുന്നു. മഹിഷാസുരന്റെ ക്രൂരത സഹിക്കാൻ വയ്യാതെ ദേവന്മാരും മുനിമാരും ദേവിയുടെ അടുത്ത് അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു. ആദിപരാശക്തിയായ ദേവി അവരുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും മഹിഷാസുരനെ കീഴ്പ്പെടുത്തി നശിപ്പിക്കുവാനും ദൃഢനിശ്ചയമെടുക്കുന്നു. ലോകം മുഴുവൻ കീഴടക്കിയ മഹിഷാസുരനെ നശിപ്പിക്കാൻ ദേവി ഇതിനായി ദുർഗ്ഗയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു. ഒൻപതുദിവസം നീണ്ടു നിന്ന യുദ്ധത്തിലൂടെ ദുർഗ്ഗാദേവി, ദുഷ്ടശക്തിയായ മഹിഷാസുരനെ കീഴ്പ്പെടുത്തുകയും നിഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മഹിഷാസുരന്റെ മേൽ നടന്ന ഈ വിജയത്തിന്റെ ആഘോഷമായിട്ടാണ് നവരാത്രി ആഘോഷിച്ചു പോരുന്നതെന്നാണ് ഒരു ഐതിഹ്യം. എന്നാൽ ഇതിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ മറ്റൊരു കഥയും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. രാവണനെ വധിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ ദേവിയുടെ അടുത്ത് അനുഗ്രഹം തേടിയെത്തുന്നു. അതനുസരിച്ച് ശ്രീരാമൻ ഒൻപതുദിവസം ഉപവസിക്കുകയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പത്താം ദിവസം അതികഠിനമായ ഉപവാസത്തിനും പ്രാർത്ഥനയ്ക്കും ശേഷം ശ്രീരാമൻ രാവണനെ വധിക്കുന്നു. പത്തുതലയുള്ള രാവണനെ വകവരുത്തിയ തിന്റെ സന്തോഷസൂചകമായും ഈ ഉത്സവം ആഘോഷിച്ചുപോരുന്നു.

മുകളിൽ ഉദ്ധരിച്ച ഈ രണ്ട് ഐതിഹ്യത്തിന്റെയും പരിസമാപ്തിയായി നവരാത്രി കഴിഞ്ഞുള്ള പത്താംദിവസം ‘ദസറ'യായി കൊണ്ടാടിവരുന്നു. ഭാരതം മുഴുവൻ ഒരേസമയം ആചരിച്ചുപോരുന്ന ഉത്സവമാണ് ദസറ. നവരാത്രി, ദസറ, ദുർഗ്ഗാപൂജ എന്നിങ്ങനെ പല സ്ഥലങ്ങളിലും പല പേരുകളിൽ ഈ ഉത്സവം അറിയപ്പെടുന്നു.