નક્સલી આતંકનો અંતઃ આ તો વહેલું થવાની જરૂર હતી!

જમીનદારી પ્રથા સામેના વિરોધમાં જન્મેલું આંદોલન વ્યાજબી હોય તો પણ એણે લીધેલું પાશવી રૂપ કોઈ કાળે ઉચિત નહોતું. ભવિષ્યમાં આનું પુનરાવર્તન ન થાય એની તકેદારી લેવી રહી.

- હીરેન મહેતા

૧૯૬૦ના દાયકામાં જમીનદારોનાં શોષણ સામે નાના-ભૂમિહીન ખેડૂતો અને ખેતમજૂરોની ચળવળ તરીકે શરૂ થયેલું નક્સલવાદી આંદોલન થોડાં વર્ષમાં જ એના આગેવાનોની ભ્રષ્ટ માનસિકતાને કારણે મૂળ ઓળખ ગુમાવી ચૂક્યું હતું. પછી તો એવું થયું કે આ આંદોલન જ દેશનાં અડધોઅડધ રાજ્યોમાં ખંડણી, ગુંડાગર્દી અને પછાતપણાનું કારણ બની ગયું. વનવાસીઓ પર અત્યાચાર વિતાવી એમને કોઈ રીતે સરકારી વિકાસ યોજનામાં સહભાગી ન થવા દેવા અને એમની અણસમજનો લાભ લઈ વિકાસનો અભાવ એ નામે એમને ઉશ્કેરવા એ જ નક્સલ આંદોલનનું સૂત્ર રહી ગયું હતું.

નેતાગીરી સામે બ્રમનિરસન થયા પછી પોલીસને શરણે આવેલા નક્સલવાદીઓ.

આશરે છ દાયકા સુધી નેપાળની સરહદથી દખ્ખણે છેક કેરળ સુધીના આખા પટ્ટાની ધરતીને રક્તરંજિત કરનારું આ આંદોલન અત્યારે છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યું છે. મનમોહન સિંહે એમના વડા પ્રધાનપદની બીજી મુદતમાં એકથી વધુ વખત નક્સલવાદને દેશ માટે સૌથી મોટો આંતરિક ખતરો ગણાવ્યો હતો. ત્યાર પછીનાં ૧૧ વર્ષના સત્તાકાળમાં મોદી સરકારે આ ખતરાને નામશેષ કરી નાખ્યો છે. આમ પ્રજાના સ્તરે એની હજી ઝાઝી ચર્ચા થઈ નથી, પરંતુ આને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે એક મોટી સિદ્ધિ ગણી શકાય. ગૃહ મંત્રી અમિત શાહે ગયા વર્ષે જ નક્સલવાદના ખાત્મા માટે માર્ચ, ૨૦૨૬ની મહેતલ આપી હતી અને હમણાં એમણે એનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. એક કાળે દેશના ૨૦૦ કરતાં વધુ જિલ્લામાં નક્સલી આગેવાનોનો દબદબો હતો. આ વિસ્તારના લોકો માટે સ્થાનિક પ્રશાસન કે સરકાર કરતાં નક્સલી નેતાગીરી વધુ વજન ધરાવતી હતી, પરંતુ અત્યારે નક્સલ-પ્રભાવિત જિલ્લાની સંખ્યા દસ જેટલી રહી ગઈ છે. પાછલાં વર્ષોમાં કેન્દ્ર સરકારે સીમા સુરક્ષા દળ સહિતના અતિ સુસજ્જ જવાનોને નક્સલીઓના ખાત્માની જવાબદારી સોંપી અતિ મહત્ત્વનું કામ પાર પાડ્યું છે. વડા પ્રધાન મોદીએ જ હમણાં કહ્યું એમ ગયા એક વર્ષમાં જ અઢીસોથી વધુ નક્સલીઓને સુરક્ષા જવાનો દ્વારા ઠેકાણે પાડવામાં આવ્યા. સરકારનો ઈશારો સ્પષ્ટ હતોઃ હથિયાર હેઠાં મૂકી, દેશના રાષ્ટ્રીય પ્રવાહમાં ભળી જાવ, અન્યથા મોત માટે તૈયાર રહો...