અડધું સૌરાષ્ટ્ર બન્યું છે એશિયાઈ સિંહોનું ઘર

હજી થોડા દાયકા અગાઉ ફક્ત ગીર પૂરતા સીમિત રહી ગયેલા સાવજ અત્યારે સૌરાષ્ટ્રના દૂર દૂરના વિસ્તારોમાં વસવા માંડ્યા છે. વસતિ સાથે વનરાજોનો વસવાટનો એરિયા પણ મોટો થવા લાગ્યો છે. ૧૦ ઓગસ્ટે ‘વિશ્વ સિંહ દિન’ની ઉજવણી નિમિત્તે આ સીમાચિહનરૂપ ઘટનાનો આનંદ માણીએ.

- ધીરુ પુરોહિત (જૂનાગઢ)

વન્યસૃષ્ટિના સૌથી પ્રભાવી શિકારી પ્રાણી કહી શકાય એવા એશિયાઈ સિંહ એનો ગુમાવેલો વિસ્તાર પાછો મેળવી રહ્યા છે. હા, આ વાત સાચી છે. એક સમયે ભારતના ઘણા વિસ્તારમાં સાવજનો વસવાટ હતો, પણ શિકાર તથા બીજાં કારણસર એની વસતિ ઘટતી ગઈ અને પછી ધીમે ધીમે, ૧૮મી સદીના પૂર્વાર્ધ સુધીમાં તો એનું આશ્રયસ્થાન ગીર પૂરતું જ સીમિત થઈ ગયું હતું. અરે, ૧૮૮૦માં થયેલી ગણતરીમાં તો એની સંખ્યા નોંધાઈ હતી ફક્ત બાર!

જો કે પછી જાણે કંઈક ચમત્કાર થયો અને સિંહની વસતિ અને એનો વિસ્તાર બન્નેમાં ખાસ્સો વધારો થયો. આજે અડધા સૌરાષ્ટ્રમાં સિંહનું રહેઠાણ હોવાનું સામે આવ્યું છે. એની ટેરેટરી હવે માત્ર ગીર સોમનાથ કે જૂનાગઢ જિલ્લા પૂરતી રહી નથી, પરંતુ રાજકોટ અને સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાની હદ સુધી એટલે કે આશરે ૩૦,૦૦૦ સ્ક્વેર કિલોમીટર સુધી વિસ્તરી છે.

ગીરની બહાર નીકળેલા વનરાજો હવે એમનો વિસ્તાર અને વંશવેલો વધારવા માંડ્યા છે. જતેદહાડે સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠે પણ સિંહોની વસાહત જોવા મળે તો નવાઈ નહીં.