લગ્નોની જાહોજલાલી અને લોકો શું કહેશે?ની ફિકર

ભારતમાં સરેરાશ દરેક લગ્ન પાછળ ૧૨.૫ લાખ રૂપિયા ખર્ચાય છે. એક સર્વે અનુસાર, ભારતમાં છોકરા-છોકરીને પરણાવતા પરિવારો એમણે નક્કી કરેલા બજેટ કરતાં ૬૦ પ્રતિશત વધુ ખર્ચ કરે છે. ૩0 ટકા પરિવારો ઉછીના પૈસાથી લગ્ન કરે છે અને ૨૦ પ્રતિશત લોકો ‘હાથ છુટ્ટો’ ન હોવાથી લગ્ન મુલતવી રાખે છે.

- રાજ ગોસ્વામી

લોકો શું કહેશે?

એક માણસ ટટ્ટુ પર બેસીને એક ગામથી બીજા ગામ જતો હતો. રસ્તામાં સામેથી એક માણસ આવ્યો. એણે ટટ્ટુ પર બેઠેલા માણસને જોઈને કહ્યુંઃ ‘ભલા માણસ, હટ્ટોકટ્ટો થઈને આ માયકાંગલા ટટ્ટુ પર બેઠો છે? શરમ નથી આવતી?’

આગળ જઈને એ ટટ્ટુ પરથી નીચે ઊતરી ગયો અને એની બાજુમાં ચાલવા લાગ્યો. થોડ દૂર ગયો અને સામેથી બીજો એક માણસ આવ્યો. એણે ટટ્ટુને દોરીને ચાલતા માણસને જોઈને કહ્યું: ‘તું અક્કલ વગરનો છે. ટટ્ટ સવારી કરવા માટે છે અને તું એને દોરીએ જાય છે.’

થોડે દૂર જઈને પેલા માણસે ટટ્ટુને ખભા પર ઊંચકી લીધું અને ચાલતાં ચાલતાં બબડ્યોઃ હવે કોઈને કશું કહેવાપણું નહીં રહે.

***

તમને ક્યારેય વિચાર આવ્યો છે કે ભારતીય લોકો લગ્નો પાછળ આટલા બધા પૈસા કેમ ખર્ચે છે? એવું નથી કે માત્ર અંબાણીપરિવારે જ એમના દીકરા પાછળ અધધધ રૂપિયા (સમાચારપત્રોનાં અનુમાન પ્રમાણે ૫૦૦૦ કરોડ રૂપિયા) ખર્ચ્યા છે. ભારતમાં એક ગરીબ ખેડૂતથી લઈને એક ઉદ્યોગપતિ સુધીના તમામ નાના-મોટા લોકો જરૂર હોય એના કરતાં પણ વધુ પૈસા લગ્ન પાછળ ખર્ચે છે.

કદાચ દુનિયામાં ભારતીય સમાજ એક માત્ર એવો સમાજ છે જે લગ્ન પાછળ આટલા પૈસા ખર્ચે છે. ભારતમાં ખાવા-પીવા પછીનો બીજો સૌથી મોટો ઉદ્યોગ લગ્નસમારોહનો છે. ભારતમાં ઔસત લગ્ન પાછળ ૧૨.૫ લાખ રૂપિયા ખર્ચાય છે.

એ એક આશ્ચર્ય લાગે કે ભારત જેવા દેશમાં કે જ્યાં બેરોજગારી અને ગરીબી સૌથી ગંભીર સમસ્યા છે ત્યાં લોકો શિક્ષણ પાછળ પૈસા ખર્ચવાને બદલે લગ્ન જેવા ઔપચારિક રિવાજમાં પૂરા જીવનની મૂડી ફૂંકી દે છે અથવા દેવું કરીને પણ ધામધૂમથી વિવાહ કરે છે.

એક સર્વે અનુસાર, ભારતમાં છોકરા-છોકરીને પરણાવતા પરિવારો એમણે નક્કી કરેલા બજેટ કરતાં ૬૦ પ્રતિશત વધુ ખર્ચો કરે છે. ૩૦ પ્રતિશત પરિવારો ઉછીના પૈસાથી લગ્ન કરે છે અને ૨૦ પ્રતિશત લોકો હાથ છુટ્ટો ન હોવાથી લગ્ન મુલતવી રાખે છે.

પહેલી નજરે આવો વ્યવહાર બેવકૂફી લાગે. બધા એ જાણતા હોય છે કે પૈસાની આ બરબાદી જ છે, છતાં એ હોંશે હોંશે બરબાદી કરે છે. દરેક માણસે એના જીવનમાં એવાં દસેક લગ્ન જોયાં હશે, જેમાં ગાંડાની જેમ (અથવા પાણીની જેમ) પૈસા વહાવવામાં આવ્યા હશે.