Hamsi: Küçük balık, büyük komedi

İstanbul'a kışın gelip gelmediğini anlamak için artık takvime, meteorolojiye ya da mont fiyatlarına bakmıyoruz. En güvenilir gösterge hâlâ aynı: Balıkçı önleri. Daha doğrusu tek bir soru:

- 

2025 kışında Temel'le hamsi üzerine bir gastronomik sosyoloji denemesi

Aralık 2025 itibariyle hamsi, bildiğimiz balık olmaktan çıktı; tam teşekküllü bir sosyolojik vaka, hatta yer yer ekonomik bir stand-up gösterisine dönüştü. Sezon başında Karadeniz'den bol çıkınca 90 liraya düşüp memleketi coşturan hamsi, birkaç fırtına haberiyle birlikte Karadeniz'de 150, İstanbul'da 280, bu satırları yazarken de 400 lirayı gördü. Sanki balık değil de kripto para: Bir gün dipte, ertesi gün valla “pump”!

Ucuzken ülkece Karadenizli olduk. Soyağacı hızla güncellendi. “Bizim dede Rize'nin yaylasındandı”, “Anne tarafı Trabzon”, “Ben zaten mısır ekmeği severim” cümleleri ortalığı sardı.

Apartmanlarda tavalar aynı anda cızırdadı, balkonlardan hamsi kokusu yayıldı ama kimse bundan şikayet etmedi. Çünkü o koku şuydu:

“En azından bir şey hâlâ ucuz.”

Hamsi bu ülkede sadece balık değildir; psikolojik rahatlama aracıdır. Ucuzsa umut vardır. Pahalıysa mizah devreye girer.

Şimdi pahalı ya... Herkes uzman. Balıkçı suçlu, deniz suçlu, fırtına bahane. “Bu fiyata hamsi mi olur?” diye veryansın ediyoruz. Ama işin tuhafı şu: Domates 250 lirayı görünce “E normal” diyoruz. Zeytinyağı cep yakınca “Artık her şey pahalı” deyip geçiyoruz. Hamsi 300 olunca ise ahlaki bir kriz yaşıyoruz. Çünkü hamsi, halkın balığıdır. Hamsinin pahalı olması, sadece cebe değil, vicdana da dokunur.

İşte tam bu noktada sözü uzmanlara değil, Karadeniz folklorunun en yetkin sosyoloğuna bırakmak lazım; Temel'e.

Bir sabah Temel balıkçının önünde durmuş, hamsilere bakıyor. Bakmakla kalmıyor, hesaplıyor ama matematikle değil, kederle...

Balıkçı omuz silkiyor:

- Bilmem Temel, fırtına var, tekneler çıkamıyor.