Boğaz'ın tatlı oyuncuları

Bir sivil toplum kuruluşu olan Türk Deniz Araştırmaları Vakfı'nın (TÜDAV) çalışmalarını senelerdir yakından takip ederiz. Bir süredir vakfın yaptırdığı araştırma gemisi Maru ile ilgili haber yapmak için uygun bir fırsat kolluyorduk. Vakıf Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk'ten davet gelince de hemen soluğu Beykoz Balıkçı Barınağı'nda aldık. Niyet araştırma gemisini haber yapmaktı ama kısmetimize yunus şöleni çıktı. Öyle ki bir ara teknenin hangi yanına bakacağımızı şaşırdık.

- AYŞEGÜL BAKIŞ

TÜDAV'ın araştırmaları için kullanılan 20 metrelik Maru'nun güvertesinde kalabalık bir ekiple birlikte denize çıktık. Yüksek lisans öğrencisi Aylin Güler'in Boğaz'daki afalina yunuslarını fotoğrafla kimliklendirilmesi çalışması için seyrimize başladığımız sırada önce Doç. Dr. Ayhan Dede'den bilgi aldık: "Bugün gözlem için seyir yapıyoruz. Boğaz'da üç türümüz var; afalina, mutur, tırtak. Tırtak, açık deniz hayvanı, uzun mesafe yol kat ediyor. Onlar genelde geçiş yapıyorlar. Boğaz'da çok vakit geçirmiyorlar. Ama afalina ve mutur burada vakit geçiriyorlar, yerel grup özelliği gösteriyorlar.

Boğaz'da oşinografik istasyonlar var. Biz bu sırada devamlı denizi gözleyip hayvanları görmeye çalışıyoruz. Daha sonra da detaylı fotoğraflarını alıp onları kimlikleme çalışmasında kullanacağız. Vücut üzerindeki izler, sırt yüzgecindeki izleri, çentikleri fotoğraflamaya çalışacağız.

Geceleri elbette biz göremiyoruz ama hayvanlar yine aktif. Bunun için de yıl boyu çalışan akustik cihazlarımız var. İki farklı sistem kullanıyoruz şu anda. Bir tanesi F-POD İngiliz, diğeri A-TEC Japon üretimi. O da Baltalimanı'nda Boğaz'ın ortasında. Kuzeyden güneye giden, güneyden kuzeye giden yunusları bilgisayardan takip edebiliyoruz. Gayet gelişmiş bir teknoloji. Kendi algoritması olan yazılımlar, sualtındaki seslerden yunusların seslerini ayırıyor. Bunları raporluyoruz, gece gündüz dağılımını inceliyoruz. Bütün aileleri görebiliyoruz."

Dede, Boğaz'ın ortasındaki istasyondan aldıkları 2016'ya kadar olan verilerle ilgili yayınlar yaptıklarını anlatıyor. Şimdi tüm periyodu yayınlamak için hazırlanıyorlar. Bu pahalı cihazları edinebilmek için farklı projeleri bir arada yürütüyorlar. Şu anda devam eden bir projede de bütün Karadeniz'i takip ediliyor. Romanya, Ukrayna, Bulgaristan, Türkiye'de Sinop'a kadar olan cihazlardan üç yıldır veri toplanıyor.